ΠΟΥ ΠΑΣ ΜΕ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΟΥΡΑΝΟΥ ΒΟΡΕΙΟΥ ΔΕΣΜΟ ΚΑΙ ΙΔΡΥΕΙΣ ΚΟΜΜΑ ΚΥΡΙΕ ΓΕΩΡΓΙΕ ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ?

Αυριο, 3-1-2015, στις 5.30 μμ στο Μουσειο Μπενακη στην οδο Πειραιως θα εχουμε την ιδρυση του νέο κομματος του ΓΑΠ, που θα παει κοντρα του ΠΑΣΟΚ, 3 Σεπτεμβρη αυτοι, 3 Γεναρη εγω, για να δειτε ότι και καλο αστρολογο εχω, που με συμβουλευει….

Ας δουμε καποιες οψεις του νεου κομματος και τι μπορει να μας πουν για το νεοΓΑΠιτικο ιδεολογημα….

1-Αντιθεση Ουρανου-Βορειου δεσμου το αναγνωσμα…προσχομεν…ότι το κομμα θα φερει επανασταση που οι λαικες μαζες θα το αγκαλιασουν, γιατι η κοινωνια του 2015, είναι αυτή πριν το 2009…με τετοια μυαλα που φερνει το κομμα…μαλλον για αντιδικος σε δικη θα είναι…αλλα παντα ο αρχηγος εχει δικιο…ακομη και μεσα στην ψυρου….

2-Οι προθεσεις του είναι καθαρες…θελει να ριξει ένα πολιτικο αρχηγο…όπως μας δειχνει το τετραγωνο Ουρανου-Ηλιου…και αν το μυαλο σας παει στον Αιγοκερω Βενιζελο…τι νας σας πω…ότι εχετε κληρονομικο χαρισμα…αλλα δεν μπορειτε να σκεφτητε…ότι θελει να κανει και διαμορφωση της κοινης γνωμης..οτι είναι ο καλυτερος…λογο ονοματος αλλα και πραξεων…τυφλα ανα εχει η ξεματιαστρα…Βασιλειαδου στην ταινια η ΚΥΡΑ ΜΑΣ Η ΜΑΜΗ.

3-Η αντιθεση Αρη-Δια μας δειχνει την αντιπολιτευση που θελει να κανει σε Βενιζελο και Τριπρα γιατι εχει το κληρονομικο χαρισμα της εξουσιας…γιατι ο Χορταρεας είναι καλυτερος?....και εδώ πλεον δεν μιλα η εξουσια…αλλα τα ταβορ…της ποινικοποιησης των πραξεων του…..

4-Το τετραγωνο Σεληνης-Μεσουρανηματος…μας λεει,,ότι καποιοι από τις μειονοτητες θα εχουν καποια θεση στο κομμα…το εργο το εχουμε δει και στο παρελθον…με όχι και Happy End….

5-H συνοδος Ηλιου-Πλουτωνα μας λεει…ότι το κομμα θα διαφοροποιηθει από τις τρεχουσες πολιτικες των κυβερνοντων….γιατι σαν παιδι θελει να ξεχασει το αμαρτωλο παρελθον του….αλλωστε Ιουδας δεν υπαρχει μονο στην θρησκεια αλλα και στην ζωη…

6-Το τετραγωνο Ηλιου-Βορειου Δεσμου κραζει από μονο του τον ολεθρο των πολιτικων συμμαχιων που θα κανει…προς το κακο του, βεβαιως βεβαιως, αλλα ειπαμε εχει καλο αστρολογο…που ξερει τι θελει ο ΓΑΠ…

7-Η αντιθεση Ηλιου-Ωροσκοπου…μας δειχνει τον εγωκεντρικο αρχηγο του….που εχει φιλοδοξιες….και είναι αλαζονας με την εξουσια….τι θα πει και η μαμα…..

Αυτά τα ολιγα για να ξερετε τι θα δειτε τις επομενες ημερες…..και οι εκλογες γινοντα με αναδρομο Ερμη…ε ρε γλεντια……

MEDICAL ASTROLOGY BOOKS

1. Galeni, Claudii, tr. Andernaco, Ioanne Guinterio ‘De Diebus Decretoriis Libri Tres’ Apud Gulielmum Rouillium, sub Scuto Veneto, Lugdini, 1553

2. Dariot, Claude ‘Ad Astrorum Judicia Facilis Introductio Claudio Dario (1557)’ Kessinger Publishing, LaVergne, TN, 2010 (monochrome facsimile of original published Apud Mauricium Rey, & Ludouicum [?] Pesnet, Lugdini, [1557]) NB: Contains a treatise on medical astrology in the original Latin, which has never been translated into English in print.

3. G. C. ‘A Breef Treatise of Mathematical Phisicke’ Thomas Purfoot (printed by), 1598 [in Dariot, Claude ‘A Brief and Easie Introduction to the Astrological Judgement of the Starres’, this edition only; NB: not a translation of Dariot's treatise on medical astrology from the original Latin work, but a new one by a different author]

4. Culpeper, Nicholas ‘Semeiotica Uranica, or an Astrological Judgment of Diseases from the Decumbiture of the Sick; 1. From Aven Ezra by way of Introduction. 2. From Noel Duret by way of Direction. Wherein is layd down, The way and manner of finding out the Cause, Change and End of a Disease; Also whether the Sick be likely to live or dye, and the Time when Recovery or Death is to be Expected; To which is added The Signs of Life or Death by the Body of the Sick Party according to the judgment of Hippocrates’ Printed for Nathaniel Brookes at the golden Angel on Cornhill, near the Exchange, 1651

5. Argoli, Andrea ‘De Diebus Criticis et Aegrorum Decubitu Libri Duo’ Apud Paulum Frambottum Bibliopol.,1652

6. Culpeper, Nicholas ‘Semiotica Uranica, or Culpepper’s Judgement of Diseases Much Enlarged; Abraham Avenezra, of Critical Days’ (running title from first main page) bound with ‘Urinalia: or, a Treatise of the Crisis Hapning to the Urine: Through default either of the Reins, Bladder, Yard, Conduits, or Passages, with their Causes, Signs, and Cures’ printed for Nath. Brook, at the Angel in Cornhil, London, 1658

7. De Titis, Placido ‘De diebus decretoriis et aegrorum decubitu… Epitome Astrosophica Physicis maxime rationibus, deinde Galeni, Aristot. & Ptolemaei praeceptis contexta’ Tomus Primus, Ex Officiana Ioannis Andreae Magrij in Via Nova, 1660 [bound with] ‘De Diebus Decretoriis et Morborum Causa Caelesti Ad Iuvandam Praeclaram Artis Medicae Professionem Iuxta Summor… Epitome Astrosophica Physicis maxime rationibus, deinde Galeni, Aristot. & Ptolemaei praeceptis contexta’ Tomus Secundus, Ex Officina Ioannis Ghidini, 1665

8. Saunders, Richard ‘The Astrological Judgment and Practice of Physick’ L.C., 1677

9. Blagrave, Joseph ‘Blagrave’s Astrological Practice of Physick, Discovering the true way to Cure all Kinds of Diseases and Infirmities which are Naturally incident to the Body of Man’ Printed for Obadiah Blagrave at the Bear and Star in St. Paul’s Church-Yard, 1680 (= second edition)

10. Ball, Richard ‘An Astrolo-Physical Compendium; or a Brief Introduction to Astrology, Wherein Any Person of an Ordinary Capacity May (with Ease) Give a Certain, True and Rational Judgment upon any Question demanded, by the Motions of the Coelestial Bodies, being furnished with all necessary Rules relating thereunto, to which is added, the Nature of most Physical English Herbs, and what Planet Governs each of them: as also, the true time of gathering them Astrologically, and how to apply them according to the Nature of the Distemper, and Part afflicted’ [Ballantrae Reprint], undated (reprint of original printed [1697])

11. Dickson, D. ‘An Essay on the Possibility and Probability of a Child’s being Born Alive, and Live, in the latter End of the Fifth Solar, or in the Beginning of the Sixth Lunar Month’ Recent facsimile reprint of original edition printed by James Watson, and sold by David Scot at the Sign of Apollo, within the Parliament-Closs., Edinburgh, [1712]

12. De Sauvages, R. D.D. Francisco ‘Dissertatio Medica de Astrorum Influxu in Hominem Quam, Deo-duce, & auspice Dei-para, tueri conabitur, in Augustissimo Monspeliensi Apollinis sano, Julianus-Augustinus le Febvre Constantiensis apud Normanos, Artium Liberalium Magister, & hamdudum Medicinae alumnus die decima-quarta Maii 1757’ Apud Agustinum-Franciscum Rochard, Regis & Universitatis Medicinae Typographum unicum, Monspelii, 1757 [NB: This short work was originally printed at the end of another, much longer work not on medical astrology.]

13. Culpeper, Nicholas, ed. Sibly, E. ‘Culpeper’s English Physician and Complete Herbal, to which are now first added upwards of one hundred additional Herbs, with a display of their Medicinal and Occult Properties, physically applied to the Cure of all Disorders incident to mankind, to which are annexed, Rules for compounding Medicine according to the True System of Nature, Forming a Complete Family Dispensatory, and Natural System of Physic, Beautified and Enriched with Engravings of upwards of Four Hundred and fifty different Plants, and a Set of Anatomical Figures; Illustrated with Notes and Observations, Critical and Explanatory’ Printed for the Author, and sold at the British Directory-Office, Ave-Maria Lane; and by Champante and Whitrow, Jewry-Street, Aldgate, and London, undated (COPAC suggests 1794 or possibly 1798)

14. Bowron, John S. ‘Observations on Planetary and Celestial Influences in the Production of Epidemics and on the Nature and Treatment of Diseases’ John S. Taylor, New York, 1850

15. Phillips. Henry, Jr. ‘Medicine and Astrology: a Paper Read Before the Numismatic and Antiquarian Society of Philadelphia’ No Publisher Stated, Philadelphia, 1867

16. Pearce, Alfred J. ‘The Text-Book of Astrology Vol. II: Mundane Astrology, Astro-Meteorology, Medical Astrology, Elections, and Horary Astrology’ Cousins & Co., London, 1889

17. Alvidas et Al. ‘Science and Key of Life’ Vol. ? - Astro Publishing Company, c. 1903-4 [One of the seven volumes is almost exclusively on medical astrology, and I forget which, but believe it is III, IV or V]

18. Rocha, Maître Thomas, ed. Desverney, Félix ‘De L’Influence Médicale des Astres sur le Corps Humain’ Nouvelle Edition – Imprimerie Delaroche et Cie, Lyon, 1904

19. Perrier, Dr. Theophile ‘La Médecine Astrologique’ A. Rey et Compagnie, Imprimeurs-Editeurs de l’Universite, 4 rue Gentil, Lyon, 1905

20. Maveric, Jean ‘Essai Synthétique sur la Médicine Astrologique et Spagyrique’ Vigot Frères, Editeurs, 1910

21. Raphael ‘Raphael’s Medical Astrology’ W. Foulsham & Co., 1910

22. Duz, Dr. M. (translated from the French original) ‘A Practical Treatise of Astral Medicine and Therapeutics’ W. Foulsham & Co., Publishers, 1912

23. Budge, E. A. Wallis ‘Syrian Anatomy, Pathology and Therapeutics, or “The Book of Medicines”: the Syriac Text, edited from a rare manuscript, with an English translation, etc.: Volume I: Introduction; Syriac Text; Volume II: English Translation and Index’ Humphrey Milford, Oxford University Press, London, New York, Toronto, Melbourne and Bombay, 1913

24. Mercier, C. A. ‘Astrology in Medicine: the Fitzpatrick Lectures’ Macmillan & Co., Limited., 1914

25. Simmonite, W. J. ‘Medical Botany, or Herbal Guide to Health’ Revised and Modernized Edition – W. Foulsham & Co. Ltd, 1917 [NB: First published mid-19th C]

26. Daath, Henrich 'Medical Astrology' Third Edition - L. N. Fowler & Co., undated (but 1915 or later)

27. Cornell, H. L. ‘Astrology and the Diagnosis of Disease Vol. 1’ No Publisher Stated, 1918

28. Feerhov, Dr. Friedr. 'Astrologische Bibliothek Band IX: Die Medizinische Astrologie: unter Berücksichtigung des Pflanzenheilverfahrens, der Homöopathie, Hygiene und "Biochemie"' 2. Auflage - Theosophisches Verlagshus, Leipzig, undated (but 1920)

29. Carey, Dr. George W. ‘The Chemistry and Wonders of the Human Body’ [Ballantrae Reprint], no place stated, undated reprint of original published by The Chemistry of Life Co., Los Angeles, [1921]

30. Hippocrates, tr. Jones, W.H.S.: Volume I: Ancient Medicine; Airs, Waters, Places; Epidemics I and III; The Oath; Precepts; Nutriment. Loeb Classical Library, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, 2004 (reprint of edition first published [1923])

31. Hippocrates, tr. Jones, W.H.S.: Volume II: Prognostic; Regimen in Acute Diseases; The Sacred Disease; The Art; Breaths; Law; Decorum; Physician Chapter I; Dentition. Loeb Classical Library, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, 1998 (reprint of edition first published [1923])

32. Surya, G. W. ‘Astrologie und Medizin’ Linser-Verlag G.M.B.H., Berlin-Pankow, 1923

33. Carter, C. E. O. ‘A Concise Encyclopaedia of Psychological Astrology, Together with Observations on the Astrological Characteristics of about Fifty Diseases, and an Introductory Essay on the Zodiacal Signs from the Standpoint of Biology and Psychology’ W. Foulsham & Co. Ltd., London, 1924

34. George, Llewellyn ‘Health and Attainment through Cosmic Vibrations’ Second Edition - Llewellyn Publications Ltd., 1928

35. Hippocrates, tr. Withington, E. T.: Volume III: On Wounds in the Head; In the Surgery; Fractures, Joints, Mochlicon. Loeb Classical Library, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, 1999 (reprint of edition first published [1928])

36. Ingalese, Richard ‘Astrology and Health’ J. F. Rowny Press, 1928

37. Krafft, K. E. ’Influences Solaires et Lunaires sur la Naissance Humaine’ Editions Médicales Norbert Maloine, 27, rue de l’Ecole-de-Médecine, Paris, 1928

38. Bailey, E. H. 'Astrology & Birth Control' W. Foulsham & Co. Ltd., London, undated (but 1929)

39. Heindel, Max and Heindel, Augusta Foss ‘Astro-Diagnosis: a Guide to Healing’ 2nd Edition, Enlarged and Revised – The Rosicrucian Fellowship / L.N. Fowler & Co., 1929

40. Wolfram, E., tr. Blake, Agnes 'The Occult Causes of Disease' Rider & Co., undated (but 1930)

41. Hippocrates, tr. Jones, W.H.S.: Volume IV: Nature of Man; Regimen in Health; Humours; Aphorisms; Regimen I; Regimen II; Regimen III; Dreams; Heracleitus: On the Universe. Loeb Classical Library, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, 1998 (reprint of edition first published [1931])

42. Carey, Dr. George Washington and Perry, Inez Eudora ‘The Zodiac and the Salts of Salvation’ Carey-Perry School of the Chemistry of Life, 1932; reprinted many times since

43. Cornell, H. L. ‘Encyclopaedia of Medical Astrology’ – Cornell Publishing Company, 1933 (+ second edition, 1939, almost unaltered)

44. Boudineau, André, ed. ‘Astrologie’ Cahier no. 3: Astrologie Médicale – Chacornac Frères, 1935

45. Herlbauer-Virusgo, R. ‘Praktische Astro-Medizin durch Pflanzenheilkunde, Homöopathie und Biochemie auf kosmobiologischer Grundlage; Gemeinverständliche Darstellung des kosmobiologischen Heilsystems “Dulcanoster” – Ebertin-Verlag, Erfurt, 1935

46. Wemyss, Maurice 'The Wheel of Life, or Scientific Astrology Vol. IV' Modern Astrology Office / L. N. Fowler & Co., undated (believed from library records probably 1935) [NB: Vols. IV and V only exclusively concerned with medical astrology; work was unfinished, with the manuscripts for Vols. VI to VIII having been burned by his family after his death]

47. Gordon, Ariel ‘The Astrological Guide to Health for Each of the 12 Sun Signs’ J. F. Rowny Press, 1936

48. Gordon, Henry J. ‘Astro-Pathology II: Introduction to Anatomy and Physiology of the Human Body and a Guide into the Realm of Astro-Pathology’ Printed by the Author, 1936 [NB: There was no Volume I as such: its theme was non-medical]

49. Asboga, Dr. Friedbert ‘Astromedizin, Astropharmazie und Astrodiätetik’ Uranus-Verlag / Verlags- und Druckerei-Genossenschaft,, Memmingen (Bay.), 1937

50. Gordon, Henry J. ‘Astro-pathology III: Introduction to Anatomy and Physiology of the Human Body and a Guide into the Realm of Astro-Pathology’ Printed by the Author, 1937

51. Benjamine, Elbert ‘Stellar Dietetics’ Second Edition – The Aries Press, 1942

52. De Surany, G.-B. ‘Manuel d’Astrologie Médicale’ Editions des Cahiers Astrologiques, Nice, 1942

53. Saint-Martial, Dr. R. Gaubert ‘Règles de la Médecine Astrologique: les Principes – Les Elements – La Pratique’ Mercure de France, Paris, 1942

54. Benjamine, Elbert ‘Body Disease and its Stellar Treatment’ The Aries Press, 1945

55. Sawtell, Vanda 'Astro Biochemistry' True Health Publishing Company, London S.W.9, undated (but 1947) [NB: This edition was reprinted in 1975 under the changed title 'Astrology and Biochemistry]

56. Wemyss, Maurice 'The Wheel of Life, or Scientific Astrology Vol. V' International Publishing Co., undated (believed from memory of past inspection to be 1940s, although no library records of date)

57. Terestchenko, T. ‘Méthode Astrologique de la Médecine Hermétique’ Chacornac Frères, Paris, 1949

58. Drew, Marion Meyer '101 Health Horoscopes' Marion Meyer Drew, Publisher, undated (but suspected 1940s, though possibly 1950s or early 1960s)

59. Hitschler, K. ‘La Médecine Atomique: Therapeutiques de l’Avenir’ No Publisher Stated, Haute-Savoie, 1950

60. Malagié, M. ‘Correspondances Astromédicales’ Ferre, 1951

61. Anonymous ‘AFA Research Bulletin No. 5: Angioma’ American Federation of Astrologers, 327 A Street, S.E., Washington 3, D.C., undated, but internal citation from a medical authority dated 1954

62. Brunel, Clovis, ed. ‘Recettes Médicales Alchimiques et Astrologiques du XVe Siècle en Langue Vulgaire des Pyrénées’ Edouard Privat, Toulouse, 1956

63. Davidson, Dr. Wm. (ed. Jayne, Charles) ‘Two Lectures on Astrology and Medicine: Twenty Ways to Improve Astrology and Introduction to Medical Astrology’ Astrological Bureau of Consultation, 1958

64. Davidson, Dr. William M. ‘How to Recognise the Constitutional and Metabolic Types: Lecture I of the Series of Eight Special Lectures on Medical Astrology and Health’ Astrological Bureau of Consultation, 310 East Ninth Street, New York 3, N.Y., 1959

65. Davidson, Dr. William M. ‘Planetary Symptoms of Disease and the Confirming Symptoms: Lecture III of the Series of Eight Special Lectures on Medical Astrology and Health’ Astrological Bureau of Consultation, 310 East Ninth Street, New York 3, N.Y., 1959

66. Davidson, Dr. William M. ‘Planetary Symptoms of Disease and the Confirming Symptoms: Lecture IV of the Series of Eight Special Lectures on Medical Astrology and Health’ Astrological Bureau of Consultation, 310 East Ninth Street, New York 3, N.Y., 1959

67. Davidson, Dr. William M. ‘The Sign Rulerships of the Various Organs of the Body: Lecture II of the Series of Eight Special Lectures on Medical Astrology and Health’ Astrological Bureau of Consultation, 310 East Ninth Street, New York 3, N.Y., 1959

68. Davidson, Dr. William M. ‘Specific Disease Indications: Prevention and Treatment: Lecture VII of the Series of Eight Special Lectures on Medical Astrology and Health’ Astrological Bureau of Consultation, 310 East Ninth Street, New York 3, N.Y., 1959

69. Davidson, Dr. William M. ‘Specific Disease Indications: Prevention and Treatment: Lecture VIII of the Series of Eight Special Lectures on Medical Astrology and Health’ Astrological Bureau of Consultation, 310 East Ninth Street, New York 3, N.Y., 1959

70. Davidson, Dr. William M. ‘Synthetic Judgment of the Chart: Lecture V of the Series of Eight Special Lectures on Medical Astrology and Health’ Astrological Bureau of Consultation, 310 East Ninth Street, New York 3, N.Y., 1959

71. Davidson, Dr. William M. ‘Synthetic Judgment of the Chart: Lecture VI of the Series of Eight Special Lectures on Medical Astrology and Health’ Astrological Bureau of Consultation, 310 East Ninth Street, New York 3, N.Y., 1959

72. Fuchs, Studienrat Josef ‘Krankheits-Verlauf nach dem Stunden-Horoskop (Das Dekimbitur): Beiträge zur medizinischen Astrologie’ Druck und Verlagsanstalt Hans Baumgartner, Warpke-Billerbeck, Paris, (undeclared reprint of edition first published in) [1958]

73. Tucker, Dr. W. J. ‘Astromedical Research’ Reprinted - Pythagorean Publications, Sidcup, Kent, 1965

74. Tucker, Dr. W. J. ‘Astromedical Resurvey’ Pythagorean Publications, Sidcup, Kent, 1965

75. Tucker, Dr. W. J. ‘Astromedical Diagnosis: the Principles of Scientific Medical Astrology’ Third Reprint - Pythagorean Publications, Sidcup, Kent, 1966

76. Jenkyn, Richard ‘Astrology and Diet’ Second Edition (Revised) - Health Science Press, Rustington, Sussex, 1967

77. Righter, Caroll ‘Your Astrological Guide to Health and Diet’ G. P. Putnam’s Sons, New York, 1967

78. Rubin, F. ‘The lunar cycle in relation to human conception and the sex of offspring: an account of the work of Dr. Eugen Jones’ The Astrological Association, no place stated, 1967

79. Muir, Ada ‘Health and the Sun Signs: Cell Salts in Medicinal Astrology’ Third Printing – Llewellyn Publications, 1968 (likely first published 1930s)

80. Tucker, Dr. Wm. J. ‘Astropharmacology: Prescribing for the Vital Requirements of the Individual from the Evidence Offered by the Birth Chart’ Reprinted – Pythagorean Publications, Sidcup, Kent, 1969

81. Henry, Kathryn Davis ‘Medical Astrology, Physiognomy and Astrological Quotations’ [Self-published], no place stated, 1970

82. Michaud, Dr. Jacques ‘Pour une Médecine Différente’ Éditions Denoël, Paris, 1971

83. Murthi, Govindu Sri Rama ‘Span of Life: An Astrological Thesis on Longevity’ Second Edition (Revised & Enlarged) – [Apparently self-published], Srikakulam, India, 1971

84. Tucker, Dr. Wm. J. ‘Astrology and the Abnormal Mind’ Second Reprint – Pythagorean Publications, 1971

85. Darling, Harry F. and Oliver, Ruth Hale ‘Astro-Psychiatry’ CSA Press, Lakemont, Georgia, 1972

86. Garrison, Omar V. ‘Medical Astrology: How the Stars Influence Your Health’ Tallis Press Ltd., London, 1972

87. Miller, H. Douglas ‘Lady, I Have Your Number’ American Federation of Astrologers, 6 Library Court, S. E., Washington, D.C., 1972

88. Ostrander, Sheila & Shroeder, Lynn ‘Astrological Birth Control’ Prentice Hall, Inc., Englewood Cliffs, N. J., 1972

89. Perry, Inez Eudora ‘Twelve Lessons in the Astro-Biochemic System of Body Building’ Health Research, Pomeroy, WA, unclearly dated (date of [1973] clearly relates to a much earlier printing)

90. Jansky, Robert C. ‘Introduction to Nutritional Astrology’ No Publisher Stated, Van Nuys, California, 1975

91. Tyl, Noel ‘The Principles and Practice of Astrology Volume IX: Special Horoscope Dimensions: Sex, Success, and Illness’ - Llewellyn Publications, St. Paul, Minnesota, 1975

92. Lapierre, Jacques ‘Ne Me Croyez Surtout Pas, Essayez-Le! Une Astro-Fouille Physique et Medicale’ Editions Samipec, 1976

93. Thakkur, Dr. Chandrasekhar G. ‘Medical Astrology: a Guide to Planets, Signs and Birthchart to Reveal Your Health and Diseases’ Second Impression – Ancient Wisdom Publications, 1976

94. Addey, John; Harvey, Charles and Graham, Charles M. ‘New Directions in Astrology’ Cambridge Circle, Limited, no place stated, undated (circa 1976-7). Contains Addey, John ‘Harmonics, Genetics and Disease’ and Harvey, Charles ‘Hemophilia – an Inherited Disease’, among other (non-medical) papers

95. Bhatt, Chandrakant R. ‘Horoscopes and Diseases’ Shri Vivek Education Trust, Ahmedabad, 1977

96. Jansky, Robert C. ‘How to Use the Cell Salts’ – Astro-Analytics Publications, Van Nuys, California, 1977

97. King, Teri ‘The Astrologer’s Diet Book’ Allison & Busby, London W1V, 1977

98. Lane, Alice ‘Alice Lane’s Guide to Cell Salts and Astro-Bio Chemistry’ Second Printing - Zebra Books, Kensington Publishing Corp., New York, N. Y. 1977

99. Saltarini, Helene Kinauer ‘Votre Sante et les Astres: Manuel d’Astrologie’ Editions de Vecchi, 1977

100. Zanier, Giancarlo ‘La Medicina Astrologica e la Sua Teoria: Marsilio Ficino e i Suoi Critici Contemporanei’ Edizioni Dell’Ateneo & Bizzari, Roma, 1977

101. Jansky, Robert C. ‘Modern Medical Astrology’ Second Revision – Astro-Analytics Publications, Van Nuys, California, 1978

102. Pounds, Dr. F. Sims, Jr. ‘Seventy-Five Windows: Medical Astrology and Low Blood Sugar’ American Federation of Astrologers, Inc., Tempe, AZ, 1978

103. Clark, Charles West ‘The Zodiac Man in Medieval Medical Astrology’ UMI Dissertation Services, ProQuest Company, Ann Arbor, Michigan, 2007 (1979)

104. Harmon, J. Merill ‘Complete Astro-Medical Index’ Third Printing - Astro-Analytics Publications, Van Nuys, California, 1979

105. Jansky, Robert Carl ‘Essays in Medical Astrology’ Astro-Analytics Publications, Van Nuys, California, 1980

106. Millard, Margaret ‘Casenotes of a Medical Astrologer’ Samuel Weiser, Inc., York Beach, Maine, 1980

107. Darling, Harry F., M.D. ‘Essentials of Medical Astrology’ American Federation of Astrologers, Inc., Tempe, AZ, 1981

108. Dobereiner, Wolfgang ‘Astrologisches-homoopathische Erfahrungsbilder zur Diagnose und Therapie von Erkrankungen’ Band 2: Beispiele fur die astrologische Praxis – Herausgegeben im Selbstverlag, 1982

109. Pottenger, Maritha ‘Healing with the Horoscope’ Astro Computing Services, San Diego, CA, 1982

110. Bernard, Anne ‘Au Banquet des Astres: Votre Santé et Vos Habitudes Alimentaires Décrites par l’Astrologie’ M. A. Editions, 90 rue d’Assas, Paris, 1983

111. Dobereiner, Wolfgang, tr. Wyner, Hal ‘Patterns of Experience in the Astrological Diagnosis and Homeopathic Treatment of Illnesses Volume 1’ Munich Rhythm Theory Press, Munich, West Germany, 1983 (= English translation of No. 122 below)

112. Anonymous (35), ed. Mitscherling, Maria ‘Medizinisch-Astrologischer Volkskalender’ Heinrich Hügendubel Verlag, München, 1983

113. Harvey, Ronald ‘Mind & Body in Astrology: Guide-Lines for a New Assessment of Astrology in Medicine’ L. N. Fowler & Co., Ltd., Chadwell Heath, Romford, Essex, 1983

114. Jansky, Robert Carl ‘Introduction to Holistic Medical Astrology’ Revised Edition – American Federation of Astrologers, Inc., Tempe, Arizona, 1983

115. Michelot, Dr. Claude ‘L’Influence des Astres sur Votre Santé: Etonnantes découvertes médicales’ Editions Pierre-Marcel Favre, Publi S.A., Lausanne, 1983

116. Gauquelin, Michel, tr. Clemow, Joyce E. ‘How Cosmic and Atmospheric Energies Influence Your Health’ Aurora Press, New York, N.Y., 1984

117. Klein-Franke, Felix ‘Texte und Studien zur Orientalistik Band 3: Iatromathematics in Islam: a Study on Yuhanna Ibn As-Salt’s Book on Astrological Medicine, edited for the first time’ George Olms AG, Hildesheim, 1984

118. Marie, Eric ‘Traite Fondamental d’Astrologie Medicale 1: Notions Elementaires; Applications au Corps Physique’ Editions Paracelse, 1984

119. Michaud, Dr. Jacques et Criquet, Jean ‘Traité de Médecine Astrologique: Une Nouvelle Dimension de la Médecine’ Éditions Schamans, Paris, 1984

120. Hall, Michelle 'Astrology and Earth Medicine' [Self-Published], Saratoga, CA, undated (not in Worldcat) (guessed early 1980s)

121. Clogstoun-Willmott, Jonathan ‘Western Astrology & Chinese Medicine: Examines the Many Theoretical and Practical Interactions Between Astrology in the West and Traditional Chinese Medicine’ The Aquarian Press, Thorsons Publishing Group, Wellingborough, Northamptonshire, 1985

122. Dobereiner, Wolfgang ‘Astrologisches-homoopathische Erfahrungsbilder zur Diagnose und Therapie von Erkrankungen’ Band 1 – 3., korrigierte und erweiterte - Herausgegeben im Selbstverlag, 1985

123. George, Ted and Parker, Barbara ‘The Fixed Stars, Health and Behavior Imbalances: a Delineation of Planetary Positions on Fixed Star Degrees’ Arthur Publications Inc., Jacksonville, Florida, 1985

124. Hirsig, Huguette ‘L’Astrologie Médicale’ Editions du Roseau, 1985

125. Poilane, Michel ‘La Santé par l’Astrologie Médicale’ Guy le Prat, Editeur, Paris, 1985

126. Bhasin, J. N. ‘Medical Astrology: a Rational Approach’ Sagar Publications, New Delhi, 1986

127. Hadès ‘Astrologie et Medecines Douces’ Editions Bussiere, 34 rue Saint Jacques, Paris Ve, 1986

128. Adams, Paul ‘Astres et Santé’ La Maison du Bien Etre, 1987

129. Donnet, Dr. Louis ‘Zodiaque de la Santé’ Le Hameau, Paris, 1987

130. Jansky, Robert Carl ‘Astrology, Nutrition & Health’ Sixth Printing – Whitford Press, Schiffer Publishing Ltd., Atglen, PA, 1987

131. Johnson, Kathleen ‘Celestial Bodies: an Astrological Path to Total Health’ Pocket Books, Simon & Schuster Inc., New York, N.Y., 1987

132. Starck, Marcia ‘Astrology: Key to Holistic Health’ Third Printing – Seek-It Publications, Birmingham, Michigan, 1987

133. Andromède ‘Astrologie Traditionnelle et Médicale’ Édition L.M.O., Escrennes, Pithiviers, 1988

134. Cunningham, Donna ‘Astrology and Vibrational Healing’ Cassandra Press, San Rafael, CA, 1988

135. De Surany, Marguerite ‘L’Astrologie Médicale Orient – Occident’ Éditions du Rocher – Jean-Paul Bertrand, Éditeur, 1988

136. Hippocrates, tr. Potter, Paul: Volume V: Affections; Diseases I; Diseases II. Loeb Classical Library, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, 1988

137. Hippocrates, tr. Potter, Paul: Volume VI: Diseases III; Internal Affections; Regimen in Acute Diseases (Appendix). Loeb Classical Library, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, 1988

138. Michaud, Dr. Jacques et Criquet, Jean ‘Médecine et Astrologie’ Éditions Présence, Saint-Vincent-sur-Jabron, 1989

139. Mirach, E. ‘L’analyse Astrologique en médecine’ [Self-published], Poitiers, 1989

140. Naish, Francesca ‘The Lunar Cycle: Astrological Fertility Control’ Nature & Health Books, Australia / Prism Press, Bridport, Dorset, unclearly dated (stated ‘first published [1989]’; but this is not the first edition, which was published exclusively by Nature & Health Books in Australia)

141. Ebertin, Reinhold, tr. Transcript, Wales [corporate translator] ‘Astrological Healing: the History and Practice of Astro-Medicine’ The Aquarian Press, Thorsons Publishing Group, Wellingborough, Northamptonshire, 1990

142. Naiman, Ingrid ‘The Astrology of Healing Volume IV: Cancer’ Seventh Ray Press, Sante Fe, New Mexico, 1990 [NB: Vols. I and II owned in later printings; Vol. III never widely circulated except as audio cassettes]

143. Nicolaus de Paganica, ed. Dell’Anna, Giuseppe ‘Compendium Medicinalis Astrologiae’ Congedo Editore, Galatina, 1990

144. Ridder-Patrick, Jane ‘A Handbook of Medical Astrology’ Arkana, Penguin Books Ltd., Middlesex, England, 1990

145. Rowe, Pamela ‘The Health Zodiac: A Practical Guide to Understanding Your Health Cycles Through Astrology’ Interface, Craftsman House, Roseville, NSW, Australia, 1990

146. Srivastava, M. P. ‘Astrology in aid of Heart Trouble and Blood Pressure’ Penman Publishers, Delhi, 1990

147. Avery, Jeanne ‘Astrology and Your Health’ [Second Impression], Fireside, Simon & Schuster, New York, N.Y., dated [1991] (but this date may refer to first impression only)

148. Damian, Peter ‘The Twelve Healers of the Zodiac: the Astrology Handbook of the Bach Flower Remedies’ Second Printing – Samuel Weiser Inc., York Beach, Maine, 1991

149. Fachan, Zoé ‘l’Homme Zodiaque: l’astrologie témoin des noes de l’homme et de ce univers’ Editions AGEP, Marseille, France, 1991

150. Greenwood, Elizabeth ‘The Yin and Yang of Astrology: a Guide to Holistic Health’ American Federation of Astrologers, Inc., Tempe, AZ, 1991

151. Michaud, Dr. Jacques et Criquet, Jean ‘Cancer et Astrologie (essai de detection astrologique du cancer’ Éditions Présence, Saint-Vincent-sur-Jabron, 1991

152. Coutela, Jacques ‘Guide Pratique d’Astrologie Médicale’ Guy Tredaniel, 1992

153. Geddes, Sheila ‘Astrology and Health’ Foulsham, Slough, Berkshire, 1992

154. Paque, Boris ‘Traité d’Astrologie Médicale’ Editions Bussière, 34 rue Saint-Jacques, Paris, 1992

155. Wilson Ludlam, Mae R. ‘Healing through the Centers using Rays & Astrology’ American Federation of Astrologers, Inc., Tempe, AZ, 1992

156. Naiman, Ingrid ‘The Astrology of Healing Volume I: Stress: the Cause of Disease’ Revised and Enlarged Edition - Seventh Ray Press, Cundiyo, New Mexico, 1993

157. Palmer, Lynne ‘Astro-Guide to Nutrition and Vitamins’ American Federation of Astrologers, Tempe, AZ, 1993

158. Baker, Dr. Douglas ‘Esoteric Healing Part III: Flower Remedies and Medical Astrology’ This Edition – Baker Publications, Essenden, Herts., 1994

159. Barton, Tamsyn S. ‘Power and Knowledge: Astrology, Physiognomics, and Medicine under the Roman Empire’ The University of Michigan Press, Ann Arbor, [MI], 1994

160. Hippocrates, tr. Smith, Wesley D.: Volume VII: Epidemics Books II, IV, V, VI, VII. Loeb Classical Library, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, 1994

161. Houck, Richard ‘The Astrology of Death’ [Fourth Impression] Groundswell Press, Gethersburg, MD, dated [1994] but this relates to first impression

162. Hippocrates, tr. Potter, Paul: Volume VIII: Places in Man; Glands; Fleshes; Prorrhetic I: Prorrhetic II; Physician; Use of Liquids; Ulcers; Haemorrhoids; Fistulas. Loeb Classical Library, Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts, 1995

163. Bogart, Greg, Ph.D. ‘Therapeutic Astrology: Using the Birth Chart in Psychotherapy and Spiritual Counseling’ Dawn Mountain Press, Berkeley, CA, 1996

164. Cramer, Diane L. ‘How to Give an Astrological Health Reading: a Step-by-Step Approach, Including Determination of Severity and Duration of Disease’ Second Printing - American Federation of Astrologers, Inc., Tempe, AZ, 1996.

165. Delafons, Jean-Claude et Gay, Martine ‘”Au-delà des Limites”: Médecine Astrologique’ Éditions Dervy, 1996

166. Dorbaire, Philippe ‘L’Influence des Astres sur Votre Santé’ Éditions Fernand Lanore, 1996

167. Galen, tr. / ed. May, Margaret Tallmadge ‘On the Usefulness of the Parts of the Body’ [2 volumes] The Classics of Medicine Library, Gryphon Editions, New York, N.Y., 1996

168. Gonzalez, Laurence ‘La Prévision Médicale par l’Astrologie: Méthode de Connaissance et de Prévention des Maladies’ Éditions Bussière, 34 rue Saint-Jacques, Paris Ve, 1996

169. Hadès ‘Manuel Complet d’Astrologie Médicale’ Editions Hadès, 1996

170. Hadès ‘Votre Santé par l’Astrologie’ Editions Hadès, 1996

171. Nauman, Eileen ‘Medical Astrology’ Third Revision – Blue Turtle Publishing, 1996

172. Burns, John T. ‘Cosmic Influences on Humans, Animals, and Plants: an Annotated Bibliograhy’ Scarecrow Press Inc., Lanham, Maryland / Folkestone, Kent, England, 1997

173. Fontaine, Janine ‘Médecine astrologique des trois corps 1. Le corps physique’ Éditions du Rocher, 1997

174. Montera, Théo ‘Le Traité Pratique d’Astrologie Médicale’ Éditions du Rocher, 1997.

175. Naiman, Ingrid ‘Immunity’ [= The Astrology of Healing Volume V] Revised, Reprinted - Seventh Ray Press, Santa Fe, NM, 1997

176. Tobyn, Graeme ‘Culpeper’s Medicine: a Practice of Western Holistic Medicine’ Element Books Limited, Shaftesbury, Dorset, 1997

177. Chermet-Carroy, Sylvie ‘L’Astrologie Médicale’ Guy Tredaniel, 1998

178. Hariharan, K. ‘Astrological Diagnosis of Diseases Based on K. P. System (a Research Study)’ Third (Revised) Edition – Krishnamurti Publications, Anna Salai, Chennai, 1998

179. Muir, Ada ‘Healing Herbs & Health Foods of the Zodiac’ Third Printing – Llewellyn Publications, Llewellyn Worldwide, Ltd., St. Paul, Minnesota, 1998 (originally 1930s approx.)

180. Andersen, Dr. Johan ‘L’Influence de la Lune sur Votre Santé’ Éditions Images et Nature, Paris, 1999

181. Fontaine, Janine ‘Médecine astrologique des trois corps 2. Le corps énergétique’ Éditions du Rocher, 1999

182. Gibson, Mitchell E., M. D. ‘Signs of Mental Illness’ Second Printing - Llewellyn Publications, Llewellyn Worldwide, Ltd., St. Paul, MN, 1999

183. Halfon, Docteur Roger ‘Guide Pratique d’Astrologie Médicale: Traité d’Astrologie Médicale à la Portée de Tous’ Axiome Éditions, Boulogne, 1999

184. Hover, Detlev; Voltmer, Ulrike (eds.) ‘Astrologie & Medizin’ Chiron Verlag, Mössingen, 1999. Matt card covers

185. Lang-Wescott, Martha ‘Introductory Studies in The Astrology of the Brain’ Treehouse Mountain, Conway, Massachusetts, 1999

186. Millard, Margaret ‘The Moon and Childbirth’ Adams Press, location not specified, 1999

187. Sharma, Onkarlal ‘Prmad’, Dr. ‘Medical Astrology’ Gyan Publishing House, New Delhi, 1999

188. Thelen, Brigitte, tr. Lais, Erika ‘Astrologie et Essences Florales’ Editions Medicis-Entrelacs, Orsay, 1999

189. Tyl, Noel ‘Astrological Timing of Critical Illness: Early Warning Patterns in the Horoscope’ Llewellyn Publications, St. Paul, Minnesota, 1999

190. Hill, Judith A. and Thompson, Jacelyn, ed. Hill, Judith A. ‘The Mars-Redhead Files: a Scientific Test of Astrological Tradition: Research of the Redheads Project 1986-1998’ Stellium Press, Portland, OR, 2000

191. Machinal, Docteur Francis ‘L’Astrologie au Service du Practicien Homéopathe’ Collection Résurgence / Marco Pietteur, Éditeur, Embourg, Belgique, 2000

192. Naiman, Ingrid ‘The Astrology of Healing Volume II: the Elements: Constitutional Type and Temperament’ New Edition – Seventh Ray Press, Santa Fe, New Mexico, 2000

193. Cockayne, Oswald ‘Leechdoms, Wortcunning, and Starcraft of Early England: the History of Science Before the Norman Conquest’ (3 Volumes) Thoemmes Press, 2001 (= reprint of 19th century original)

194. Drayton, Ralph ‘Medicine and Religion in Late Medieval Culture: the Case of Astrological Talismans at the University of Montpellier’ University Microfilms International, undated (photocopy of dissertation originally published 2001)

195. Charak, Dr. K. S. ‘Essentials of Medical Astrology’ Third Edition, Reprinted – Uma Publications, 2002

196. Charak, Dr. K. S. ‘Subtleties of Medical Astrology’ Second Edition – Uma Publications, 2002

197. Choudhry, Prof. V. K. ‘Manage Your Health Through Preventive Astral Remedies’ Reprint - Sagar Publications, New Delhi, 2002

198. Davis, Patricia ‘Astrological Aromatherapy’ The C. W. Daniel Company Limited, Saffron Walden, Essex, 2002

199. Keyes, Jonathan ‘Guide to Natural Health: Using the Horoscope as a Key to Ancient Healing Practices’ Llewellyn Publications, St. Paul, Minnesota, 2002

200. Kumar, Dr. S. Krishna ‘Medical Astrology: Horoscope for Stethoscope: Diagnosis of Diseases & Problems in Progeny & their Remedies’ Second Edition - Bhartiya Prachya Evam Sanatan Vigyan Sansthan, Delhi, 2002

201. Rath, Sanjay ‘Vedic Remedies in Astrology’ Reprinted – Sagar Publications, New Delhi, 2002

202. Rostant, Beverley ‘An Astrological Comparison of Planets in Medical Diagnosis: Volume 1: the Arterial System’ [3rd Printing] – Trafford Publishing, undated (original publication date given as [2002])

203. Starck, Marcia ‘Medical Astrology: Healing for the 21st Century’ Earth Medicine Books, Santa Fe, New Mexico, 2002

204. Cramer, Diane L. ‘Dictionary of Medical Astrology: a Compilation of Astrological Terms (Physical, Emotional and Mental) and Disease Significators Used in Traditional Medical Astrology’ American Federation of Astrologers, Inc., Tempe, AZ, 2003

205. DeMello, Joseph Silveira ‘Decumbitures and Diurnals’ American Federation of Astrologers, Inc., Tempe, AZ, 2003

206. Duggal, S. K. ‘Revelations of Medical Astrology, with Remedial Measures’ Reprinted – Sagar Publications, New Delhi, 2003

207. Flynn, Beverly ‘Astrology & Weight Control: the Jupiter / Pluto Connection’ ACS Publications, San Diego, California, 2003

208. Fontaine, Janine ‘Médecine astrologique des trois corps 3. Le corps spirituel’ Éditions du Rocher, 2003

209. Garrett, Helen Adams ‘The Horoscope and the Appetite’ Current Printing – American Federation of Astrologers, Inc., 2003

210. Houghton, Marlene ‘An Astrological Apothecary: Your Sun Sign Guide to Perfect Health’ Zambezi Publishing, Plymouth, Devon, 2003

211. Labouré, Denis ‘La Durée de la Vie en Astrologie Occidentale’ Révision – [= La Recherche Astrologique Vol. 12 No. 3], 2004

212. Mann, A. T. ‘Astrology and the Art of Healing’ Paraview Special Editions, New York, 2004

213. Woolley, Benjamin ‘Heal Thyself: Nicholas Culpeper and the Seventeenth-Century Struggle to Bring Medicine to the People’ [1st American Printing], HarperCollinsPublishers, New York, N.Y., 2004

214. Zoller, Robert ‘Tools & Techniques of the Medieval Astrologer Book One: Prenatal Concerns and the Calculation of the Length of Life’ Third Electronic Publication - New Library Limited, 27 Old Gloucester St., London, 2004

215. Ben Yom Tov, David, ed. / tr. Bos, Gerrit; Burnett, Charles and Langermann, Tzvi ‘Hebrew Medical Astrology: David Ben Yom Tov, Kelal Qatan: Original Hebrew Text, Medieval Latin Translation, Modern English Translation’ American Philosophical Society, Philadelphia, 2005

216. Brooke, Elisabeth ‘An Astrological Herbal for Women’ The Crossing Press Inc., USA, 2005

217. Bunkahle, Andreas ‘Medizin und Astrologie: Theoretische und Praktische Fundamente fur Diagnose und Therapie von Krankheiten mit dem Horoskop’ Books on Demand GmbH, Norderstedt, 2005

218. Fernel, Jean, ed. / tr. Forrester, John M.; ed. Henry, John ‘On the Hidden Causes of Things: Forms, Souls and Occult Diseases in Renaissance Medicine’ Koninklijke Brill NV, Leiden, the Netherlands, 2005

219. Greenbaum, Dorian Giseler ‘Temperament: Astrology’s Forgotten Key’ The Wessex Astrologer Ltd., Bournemouth, 2005

220. Hill, Judith ‘Medical Astrology: a Guide to Planetary Pathology’ Stellium Press, Portland, OR, 2005

221. Khot, Major S. G. ‘Astrology & Diagnosis’ Reprinted - Sagar Publications, New Delhi, 2005

222. Mertz, Bernd A. ‘Astro-Medizin in psychosomatischer Sicht: Das Horoskop als Schlüssel zur Gesundheit’ Chiron Verlag, Tübingen, 2005

223. Subramaniam, K. ‘Medical Astrology for All’ Fourth Edition – Krishman & Co., Chennai, 2005

224. [Collectif], ed. Gestas, Catherine et Lenoble, Yves ‘Source - Sep Hermes: Les Chemins de la Guerison’ Sep Hermes, 2006

225. Cooper, Glen Michael ‘Galen’s “On Critical Days”: Greek Medicine in Arabic’ UMI Dissertation Services, 2006 [NB: Actual date of dissertation may have been somewhat earlier; the dissertation is due finally to be officially published by Ashgate in July 2011 under the altered title: 'Galen, De diebus decretoriis, from Greek into Arabic: A Critical Edition, with Translation and Commentary, of Hunayn ibn Ishaq, Kitab ayyam al-buhran']

226. Discepolo, Ciro ‘I Fondamenti dell’Astrologia Medica: le Basi per Comprendere, con gli Astri, l’Indirizzo Patologico di un Soggetto’ Gruppo editoriale Armenia S.p.A., Milano, 2006

227. Tannstetter, Georg, ed. Eichinger, Rosemarie ‘Artificium de Applicatione Astrologiae ad Medicinam’ Lit Verlag GmbH, Wien, 2006

228. Drouaillet, Christian ‘L’Astrologie de la guérison’ Éditions du Rocher, Monaco, 2007

229. Labouré, Denis ‘Guérir par l’Astrologie (Astrologie et sels biochimiques)’ [= La Recherche Astrologique Vol. 22 No. 2], 2007

230. Akasoy, Anna; Burnett, Charles and Yoeli-Tlalim, Ronit, eds. ‘Astro-Medicine: Astrology and Medicine, East and West’ Sismel – Edizioni del Galluzo, Firenze, 2008

231. Sellar, Wanda ‘Introduction to Medical Astrology’ The Wessex Astrologer, Bournemouth, 2008

232. Agostino da Trento, ed. / tr. Gobbi, Domenico ‘Astrologia e Medicina’ Trento, no place stated, 2009

233. Böhmig, Birgit und Dörfert, Petra ‘Astromedizin Heute: Ansätze und Perspektiven’ Astronova, Tübingen, 2009

234. Gailing, Stephanie ‘Planetary Apothecary: an Astrological Approach to Health and Wellness’ Crossing Press, Ten Speed Press, Berkley, California, 2009

235. Galenos, Claudius; Hippocrates tr. Stiehle, Reinhardt ‘Der Krankheitsverlauf Im Horoskop: Quellentexte zum Dekumbitur’ Chiron Verlag, Tübingen, 2009

236. Hofman, Oscar ‘Classical Medical Astrology: Healing with the Elements’ The Wessex Astrologer, 2009

237. Stenudd, Stefan ‘Your Health in the Horoscope: Introduction to Medical Astrology’ Arriba, Malmö, Sweden, 2009 SOURCE HERE

Φαντασία, Φαντασιακό, Δημιουργία, Αυτονομία.

Το Περιοδικό - Ιδέες + Φιλοσοφία, Κείμενα - 26/12/2014

O Κορνήλιος Καστοριάδης πέθανε στο Παρίσι στις 26 Δεκεμβρίου 1997, σε ηλικία 75 ετών. Ο Καστοριάδης υπήρξε ένας σημαντικός Έλληνας φιλόσοφος, οικονομολόγος και ψυχαναλυτής, που έδρασε και δημιούργησε στη Γαλλία. Από τους σημαντικότερους στοχαστές του 20ου αιώνα, συνένωσε στο έργο του την πολιτική, τη φιλοσοφία και την ψυχανάλυση. Αποκλήθηκε «φιλόσοφος της αυτονομίας», υπήρξε συγγραφέας του σημαντικού βιβλίου «Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας» και συνιδρυτής του περιοδικού «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα». Αναδημοσιεύουμε εδώ, «τις τέσσερις λέξεις» του.

Οι τέσσερις λέξεις *

του Κορνήλιου Καστοριάδη

1. Φαντασία
Ποιο είναι το ίδιον του ανθρώπου; Τι είναι αυτό που μας διαφοροποιεί από τα ζώα; Επαναλαμβάνουν, εδώ και αιώνες, ότι είναι ο ορθός λόγος. Αρκεί όμως να προσέξουμε τη συμπεριφορά των άλλων γύρω μας αλλά και τη δική μας, για να αντιληφθούμε ότι αυτό δεν αληθεύει. Οι ατομικές και οι συλλογικές συμπεριφορές πολύ συχνά είναι παράλογες. Τα ζώα είναι πιο “λογικά” από εμάς· δεν σκοντάφτουν, δεν τρώνε δηλητηριώδη μανιτάρια, κάνουν αυτό που πρέπει, για να συντηρηθούν και να αναπαραχθούν. Ποιο είναι το ίδιον του ανθρώπου; Είναι το πάθος και οι επιθυμίες; Ναι, πράγματι. Τα ζώα από ό,τι μπορούμε να ξέρουμε δεν έχουν πάθη ούτε πραγματικές επιθυμίες τα ζώα έχουν ένστικτα. Τι όμως συνιστά την ιδιαιτερότητα του πάθους και των επιθυμιών; Είναι ακριβώςτο γεγονός ότι το πάθος και οι επιθυμίες -ο έρωτας, η δόξα, το κάλλος, η εξουσία, ο πλούτος- δεν είναι «φυσικά» αλλά φαντασιακά αντικείμενα.

Η φαντασία, λοιπόν, είναι το ίδιον του ανθρώπου. Η φαντασία μάς διαφοροποιεί από τα ζώα.Η φαντασία, ακόμη και εάν κλείσουμε τα μάτια και τα αυτιά, δεν αναχαιτίζεται. Υπάρχει πάντα μια εσωτερική ροή από εικόνες, ιδέες, αναμνήσεις, επιθυμίες, αισθήματα. Μια ροή που δεν μπορούμε να σταματήσουμε. Δεν μπορούμε καν να την ελέγξουμε, τουλάχιστον όχι πάντα. Κάποιες φορές το κατορθώνουμε, λίγο ως πολύ, προκειμένου να σκεφτούμε λογικά και συστηματικά. Αλλά ακόμη και σ’ αυτές τις περιπτώσεις, αναπάντεχες αναμνήσεις και επιθυμίες διακόπτουν τον στοχασμό μας. Η φαντασία μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στην παραφροσύνη, στη διαστροφή, στην τερατωδία αλλά, επίσης, στην αυταπάρνηση και σε κάθε μεγαλειώδη δημιουργία. Χάρη στη φαντασία το ένστικτο έπαψε να είναι ο μοναδικός ρυθμιστής της συμπεριφοράς μας. Χάρη στη φαντασία μπορούμε να δημιουργούμε. Χάρη σ’ αυτήν δημιουργήσαμε την τέχνη, την επιστήμη, τη φιλοσοφία. Η φαντασία δεν γνωρίζει όρια και κανόνες, ούτε ηθικούς και λογικούς νόμους. Πάντως, εάν είχαμε αφεθεί χωρίς περιορισμούς στη φαντασία, ασφαλώς δεν θα είχαμε επιβιώσει ως είδος. Ο άνθρωπος επιβίωσε ως είδος, επειδή δημιούργησε κοινότητες, κοινωνίες, θεσμούς, κανόνες που οριοθετούν και περιορίζουν τη φαντασία, αλλά και που συχνά επίσης την καταπνίγουν.

2. Φαντασιακό
Το ανθρώπινο ον υπάρχει μόνον ως κοινωνικό ον. Αυτό σημαίνει ότι ζει σε μια κοινωνία με θεσμούς, με νόμους, με ήθη, με έθιμα, κ.λπ. Ερώτημα: Από πού έρχονται αυτοί οι θεσμοί, οι νόμοι, τα έθιμα; Είναι αδύνατον να πούμε, όπως συχνά πίστευαν οι λαοί, ότι υπάρχει ένας δημιουργός, ένας νομοθέτης όλων αυτών. Σε μιαν ήδη θεσμισμένη κοινωνία, τα άτομα μπορούν να προτείνουν νόμους, κάποιους ιδιαίτερους νόμους. Τούτο όμως είναι δυνατόν να γίνει, επειδή υπάρχει ήδη ένα σύστημα νόμων, επειδή αυτά τα άτομα έχουν ζήσει ήδη σε μια κοινωνία με νόμους. Ένας συγγραφέας μπορεί να επινοήσει μια νέα λογοτεχνική μορφή και ένας περιθωριακός μια λέξη της αργκό. Αυτά είναι δυνατόν να γίνουν, επειδή υπάρχει ήδη η γλώσσα και η αργκό. Όμως ποιος θα μπορούσε μόνος του να δημιουργήσει εκ προοιμίου τη γλώσσα και να την επιβάλει στους υπόλοιπους; Και με ποια γλώσσα θα επικοινωνούσε;

Όλα αυτά -οι νόμοι, οι θεσμοί, τα ήθη, τα έθιμα, η γλώσσα- είναι συλλογικές δημιουργίες. Προσπάθησαν να ερμηνεύσουν την καταγωγή της κοινωνίας βάσει ενός συμβολαίου (το “κοινωνικό συμβόλαιο” ). Όμως ένα συμβόλαιο προϋποθέτει άτομα κοινωνικά, τα οποία γνωρίζουν τι είναι ένα τέτοιο συμβόλαιο. Προσπάθησαν επίσης να ερμηνεύσουν την καταγωγή της κοινωνίας με τους φυσικούς και τους βιολογικούς νόμους. Όμως κανένας φυσικός ή βιολογικός νόμος δεν μπορεί να ερμηνεύσει την καταγωγή των θεσμών, που είναι ένα καινούργιο φαινόμενο μέσα στο δημιουργημένο σύμπαν. Κανένας φυσικός και βιολογικός νόμος δεν απαντά στα ερωτήματα: Γιατί οι Εβραίοι δημιούργησαν τον μονοθεϊσμό; Γιατί οι ‘Ελληνες δημιούργησαν τις δημοκρατικές πόλεις; Γιατί η Δύση δημιούργησε τον καπιταλισμό; Για να συλλάβουμε την ύπαρξη της ανθρώπινης κοινωνίας, καθώς επίσης τις αλλαγές της μέσα στον χρόνο αλλά και τις διαφορές της μέσα στον χώρο, πρέπει να δεχτούμε ότι αυτές οι ίδιες οι ανθρώπινες κοινότητες διαθέτουν μιαν χωρίς προηγούμενο δημιουργική ικανότητα. Αυτή τη δημιουργική ικανότητα μπορούμε να την ονομάσουμε: κοινωνικό φαντασιακό.

Το κοινωνικό φαντασιακό είναι η πηγή των θεσμών που ρυθμίζουν και οργανώνουν τη ζωή των ανθρώπων. Αυτό επίσης δημιουργεί κάτι πολύ σημαντικό: τις φαντασιακές κοινωνικές σημασίες.Oι φαντασιακές κοινωνικές σημασίες καθορίζουν τις αξίες της κοινωνίας δηλαδή καθορίζουν τι είναι καλό και τι κακό, τι είναι αληθές και τι ψευδές, τι είναι δίκαιο και τι άδικο. Οι φαντασιακές κοινωνικές σημασίες δίνουν νόημα στη ζωή των ατόμων και, τελικά, δίνουν νόημα ακόμη και στον θάνατο τους. Το κοινωνικό φαντασιακό δεν είναι σταθερό και αμετάβλητο. Αλλάζει. Και οι αλλαγές του δηλώνουν την ύπαρξη αλλαγών στην κοινωνία, το γεγονός δηλαδή ότι υπάρχει ιστορία της ανθρωπότητας. Το κοινωνικό φαντασιακό, άπαξ και δημιούργησε τους θεσμούς, μπορεί είτε να παραμείνει κατά κάποιον τρόπο σε λήθαργο (έτσι συμβαίνει στις πρωτόγονες, τις αρχαϊκές, τις παραδοσιακές κοινωνίες), είτε να προκαλέσει αλλαγές, λιγότερο ή περισσότερο γρήγορες (έτσι συμβαίνει στην εποχή μας, η οποία γνωρίζει έναν γρήγορο ρυθμό από ιστορικές μεταβολές, ανήκουστο στην μέχρι τώρα ιστορία της ανθρωπότητας).

3.Δημιουργία
Οι φιλόσοφοι έχουν αναρωτηθεί: Γιατί να υπάρχει κενό; Θα μπορούσε να μην υπάρχει τίποτα. Το ερώτημα αυτό, σε κάθε περίπτωση, δεν έχει απάντηση. Ίσως μάλιστα να μην έχει καν νόημα. Υπάρχει όμως ένα άλλο ερώτημα που μας βασανίζει και δεν μπορεί παρά να μας βασανίζει: Πώς γίνεται και υπάρχει μια τέτοια πολυμορφία πραγμάτων; Και φυσικά δεν εννοώ μόνον την ποσοτική πολυμορφία. Πώς γίνεται και υπάρχει αυτή η απέραντη ποικιλία μορφών, από τη μη έμβια φύση, μέχρι τις πολυάριθμες ακαθόριστες μορφές ζωής, ακόμη και μέχρι τις μορφές που ακατάπαυστα η ανθρώπινη ιστορία παράγει και δημιουργεί; Έχει υποστηριχθεί ότι η δημιουργία είναι θεία πράξη. Δεν είναι θεία πράξη. Η δημιουργία είναι αυτό ακριβώς που χαρακτηρίζει το ον. Κάθε ον. Το παν υπόκειται συνεχώς σε αλλαγή και αναδημιουργία. Δεν μπορούμε να σκεφτούμε πως ό,τι παρουσιάζεται μπροστά μας είναι μια ατέρμων επανάληψη της ίδιας μορφής, διότι αμέσως ανακύπτει το ερώτημα: Μήπως, κάθε τι είναι καταδικασμένο να επαναλαμβάνει τις μορφές που έχουν ήδη υπάρξει από καταβολής χρόνου; Είναι όμως σαφές ότι υπάρχει ένας αληθινός χρόνος· ο χρόνος της μεταβολής. Και αληθινή μεταβολή είναι η ανάδυση νέων μορφών. Τα φαινόμενα, τα οποία παρατηρούμε μπροστά μας, προσπαθούμε να τα ερμηνεύσουμε μέσα από τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Αυτές οι ερμηνείες είναι ασφαλώς πολύτιμες αλλά είναι πάντα μερικές. Γιατί; Διότι έχουν σημασία μόνον στις περιπτώσεις όπου τα φαινόμενα επαναλαμβάνονται (οι ίδιες αιτίες δίνουν τα ίδια αποτελέσματα), αλλά δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τις περιπτώσεις όπου υπάρχει ανάδυση νέων μορφών.

Ας πάρουμε, για παράδειγμα, την περίπτωση της ζωής. Η βιολογία μας λέει ότι σε μιαν ορισμένη στιγμή, μέσα στον «πρωταρχικό χυλό» που υπήρχε στη γη, ενας μεγάλος αριθμός μορίων συνενώθηκε τυχαία και, στη συνέχεια, κάτω από ευνοϊκές συνθήκες -θερμοκρασίας, ακτινοβολίας, πίεσης- αναδύθηκαν μορφές ζωής. Αυτή όμως η απάντηση δεν στέκει. Γιατί; Διότι μια μορφή ζωής είναι κάτι άλλο από μιαν απλή συνένωση μορίων. Επί πλέον, πρόκειται για μια σύνθεση μορίων τελείως ιδιαίτερη ανάμεσα στα δισεκατομμύρια των δισεκατομμυρίων που θα μπορούσαν να συντεθούν. Είναι μια συνένωση που κατορθώνει να οργανώνεται, να συντηρείται, να αναπαράγεται. Το ίδιο ισχύει, με τρόπο πολύ πιο πυκνό και έντονο, στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η Ιστορία δεν είναι αποτέλεσμα συνδυασμού ίδιων στοιχείων. Η Ιστορία είναι δημιουργία νέων στοιχείων. Είναι δημιουργία της μουσικής, της ζωγραφικής, της τέχνης, της φιλοσοφίας, της δημοκρατίας. Και φυσικά δεν μπορούμε να εξηγήσουμε με τη σχέση αιτίας-αποτελέσματος τη μουσική του Μπαχ ή του Μπετόβεν. Αυτή η μουσική είναι μεγάλη, διότι είναι πρωτότυπη. Και λέγοντας πρωτότυπη, σημαίνει ότι ακριβώς δεν μπορούμε να την εξηγήσουμε.

4. Αυτονομία
Υπάρχει ανθρώπινη ελευθερία και σε τι συνίσταται; Ελευθερία δεν σημαίνει να κάνουμε ό,τι μας κατεβαίνει στο κεφάλι, ούτε, όπως νόμιζαν ορισμένοι φιλόσοφοι, να δρούμε χωρίς κίνητρα. Ελευθερία σημαίνει κατ’ αρχάς να έχουμε διαύγεια απέναντι, σ’ αυτό που σκεφτόμαστε και σ’ αυτό που κάνουμε. Μπορούμε όμως να είμαστε ελεύθεροι, όταν ζούμε σε μια κοινωνία και κάτω από τον κοινωνικό νόμο; Θα διατυπώσω την απάντηση ως εξής: Μπορώ να είμαι ελεύθερος, εφόσον συμμετέχω στη διαμόρφωση αυτού του νόμου, εφόσον αποφασίζω ισότιμα μαζί με τους άλλους για τη δημιουργία αυτού του νόμου και, τέλος, εφόσον είμαι σύμφωνος με τον τρόπο που ο νόμος αυτός θεσμίστηκε. Για πολύ μεγάλο διάστημα οι ανθρώπινες κοινωνίες πίστευαν ότι τους νόμους και τους θεσμούς τους δεν τους είχαν δημιουργήσει οι ίδιες. Αλλά τότε ποιος; Οι θεοί, ο Θεός, οι πρόγονοι. Σε τέτοιες συνθήκες αυτοί οι νόμοι και οι θεσμοί προφανώς θεωρούνται ιεροί. Αδύνατον να τους αμφισβητήσει κανείς. Πώς είναι δυνατόν να πω ότι ο νόμος που τον έχει δώσει ο Θεός (αν ο Θεός είναι η πηγή κάθε δικαίου) είναι άδικος;

Σε μιαν τέτοια κοινωνία, που θα την αποκαλέσουμε ετερόνομη -επειδή είναι υπόδουλη στους δικούς της θεσμούς- τα ίδια τα άτομα είναι ετερόνομα. Δεν μπορούν να σκεφτούν μόνα τους, εκτός από τελείως τετριμμένα και δευτερεύοντα θέματα. Δεν μπορούν να ελέγξουν κριτικά τη συμπεριφορά τους. Δεν μπορούν να κρίνουν τι είναι καλό και τι κακό, τι είναι δίκαιο και τι άδικο, τι είναι αληθές και τι ψευδές. Αυτή ήταν η μοίρα της κοινωνίας επί χιλιετίες. Κάποια στιγμή όμως έγινε μια ιστορική ρήξη, η οποία άλλαξε την κατάσταση των πραγμάτων. Η ρήξη αυτή παρατηρείται για πρώτη φορά στην Αρχαία Ελλάδα (στις πόλεις που δημιούργησαν τη δημοκρατία και τη φιλοσοφία) και μετά, αφού μεσολάβησαν είκοσι αιώνες έκλειψης, ξαναξεκίνησε για δεύτερη φορά στη Δυτική Ευρώπη (με την Αναγέννηση, τον Διαφωτισμό, το μεγάλο δημοκρατικό κίνημα χειραφέτησης, το εργατικό κίνημα κ.λπ.). Αυτά τα κινήματα -με το πρόταγμα της αυτονομίας- δημιούργησαν τις κάποιες ελευθερίες που διαθέτει η κοινωνία, στην οποία ζούμε. Όμως το πρόταγμα της αυτονομίας, το οποίο έφθασε στο κορύφωμα του ανάμεσα στο 1750 και το 1950, επί του παρόντος μοιάζει να είναι εξουδετερωμένο. Σήμερα ζούμε σε μια κοινωνία, στην οποία η απάθεια, ο κυνισμός και η ανευθυνότητα ολοένα επεκτείνονται. Το κίνημα της αυτονομίας πρέπει να ξαναξεκινήσει και να προσπαθήσει να εγκαθιδρύσει μιαν αληθινή δημοκρατία. Μια δημοκρατία όπου όλοι θα συμμετέχουν στη ρύθμιση και τον καθορισμό των κοινωνικών δραστηριοτήτων. Και αυτό είναι το μόνο πολιτικό πρόταγμα, για το οποίο αξίζει τον κόπο να εργαστούμε και να αγωνιστούμε.

*Τέσσερις λέξεις: Φαντασία, Φαντασιακό, Δημιουργία, Αυτονομία. Τέσσερις έννοιες-κλειδιά στο έργο του Κορνηλίου Καστοριάδη. Αυτές τις τέσσερεις λέξεις τις “παρουσίασε” ο ίδιος στη γαλλική τηλεόραση -στην καθημερινή εκπομπή Inventer Domain του δημοσίου και με εκπαιδευτικό χαρακτήρα σταθμού La Cinquicnic-,σε τέσσερις συνεχείς ημέρες (2,3,4,5.12.1996). Τέσσερις λέξεις, τέσσερις εκπομπές διάρκειας τεσσάρων λεπτών κάθε μία, κάθε εκπομπή για μία λέξη. Αυτό εδώ το κείμενο είναι η μετάφραση, με ελάχιστες συντομεύσεις, των τεσσάρων εκπομπών, από το βιβλίο “Είμαστε η Ιστορία μας”, του Κ.Καστοριάδη.

Πηγή: Eagainst

Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΤΗΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ

τοῦ Διονυσίου ᾿Ανατολικιώτου

δρος φιλοσοφικῆς σχολῆς ᾿Αθηνῶν,

πτυχιούχου κοινωνικῆς θεολογίας

(symbole@mail.com)

Τὰ τελευταῖα χρόνια γίνεται πολὺς λόγος γύρω ἀπὸ τὰ ἱστο­ρικὰ καὶ χρονολογικὰ στοιχεῖα τῆς γεννήσεως τοῦ Κυρίου· πότε ἀκριβῶς γεν­νήθηκε, ποιό ἔτος, ποιό μῆνα, ποιά ἐποχή. αὐτὲς οἱ συζητήσεις ὅμως δὲν γίνονται πάντοτε καλοπροαίρετα, ἀλλὰ πολλὲς φορὲς ἔχουν σκοπὸ νὰ ἀμφι­σβη­τήσουν τὴν ἱστορικότητα τοῦ γεγο­νό­τος τῆς γεν­νή­σεως, κατ᾿ ἐπέκτασιν δὲ νὰ πλήξουν τὴν πεποίθησι στὴν πραγ­μα­τικὴ ὕπαρξι τοῦ Κυρίου ᾿Ιησοῦ καὶ ἐν τέλει νὰ κλο­νί­σουν τὴν ἐμπι­στοσύνη μας καὶ τὴν πίστι μας στὸ θεανδρικὸ πρόσωπό του. ἐδῶ λοιπὸν θὰ προσεγγίσουμε τὴν γέννησι τοῦ Χριστοῦ κυρίως ἀπὸ πλευρᾶς ἱστο­ρι­κῆς καὶ θὰ ἀ­σχο­ληθοῦμε μὲ μία λεπτομέρεια· μὲ τὴν ἡμε­ρο­μηνία τῆς γεννήσεως.

῾Ιστορικὰ καὶ ἀστρονομικὰ στοιχεῖα

῞Οτι ὁ Κύριός μας ᾿Ιησοῦς Χριστὸς δὲν γεννήθηκε στὶς 25 δεκεμ­βρίου εἶναι γνωστὸ ἀπὸ τὴν ἀρχαία χριστιανικὴ ἐποχή. ἄλλωστε στοὺς πρώτους αἰῶνες ἡ ἐκκλησία οὔτε κἂν ἑώρταζε τὴν γέννησι τοῦ Κυρίου. γύρω στὰ μέσα τοῦ 4ου αἰῶνος καθι­ε­ρώ­θηκε ἡ δεσποτικὴ ἑορτὴ τῆς ᾿Επιφανείας ἢ Θεοφανείας καὶ ὡρίστηκε στὶς 5 ἰανουρίου, ἀργότερα δὲ στὶς 5 καὶ 6 ἰανουαρίου (Β. Στεφανίδη, «᾿Εκκλ. ἱστορία», ᾿Αθῆναι 1959, σ. 116, 313-314. ᾿Αρχίπ­που Βελουχιώτη, «Χριστιανικὲς ἑορτές», Συμβολὴ 14, σ. 15). γιὰ τὸ ἀρχικὸ περιεχόμενο τῆς ἑορτῆς αὐτῆς ὁ ἱστορικὸς Β. Στεφανίδης γράφει· «ὅσον δὲ ἀφορᾷ τὸ ζήτημα ποῖον γεγονὸς τοῦ βίου τοῦ ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ ἑωρτάζετο, ὑπῆρχεν ἀμφιταλάντευσις μεταξὺ τῆς βα­πτί­σεως καὶ τῆς γεν­νήσεως αὐ­τοῦ». στὶς 5 καὶ 6 ἰανουαρίου γιορτάζονταν μαζὶ ἡ γέννησι καὶ ἡ βά­πτισι τοῦ Κυρίου, ἡ ἔμφασι ὅμως δινόταν στὴν γέννησι, διότι θεοφάνεια ἢ ἐπιφάνεια ἐκαλεῖτο ἡ γέννησι, ἡ κατὰ σάρκα φανέρωσι τοῦ Κυρίου στὸν κόσμο. γενικῶς ἐπειδὴ ἡ ἑορτὴ αὐτὴ θεω­ρή­θηκε ὡς ἡμέρα «τῆς ἐπιφα­νείας τῆς μεσ­σι­ανικότητος ἢ θεότητος τοῦ Χριστοῦ» (Β. Στεφα­νίδης), ἔλαβε πολλαπλὸ θεολογικὸ περιεχόμενο, καὶ ἡ ἴδια ἡμέρα κατὰ τόπους ἐθεωρεῖτο συσσωρευτικὰ ὡς μνήμη πολλῶν γεγονότων τῆς ζωῆς τοῦ Κυρίου, ἤ τοι τῆς γεν­νή­σεως, τῆς προσκυνήσεως τῶν ποι­μένων καὶ τῶν μάγων, τῆς περιτομῆς, τῆς βαπτί­σεως, ἀκόμη καὶ τοῦ πρώτου θαυ­μαστοῦ ση­μείου στὸν γάμο τῆς Κανά (᾿Ιω. Φουντούλη, «Λειτουργική», σ. 124).

Τὰ ἀρχαῖα ἡμερολόγια ἦσαν ἀτελῆ, σὰν ἕνα ῥολόι ποὺ χάνει ἢ κερδίζει 1 λεπτὸ κάθε μέρα, καὶ ἄρα ἡ πρωτοχρονιὰ καὶ κάθε πρω­το­μηνιὰ πήγαι­ναν μπρὸς-πίσω ἀνάλογα μὲ τὸ μέγεθος τῆς ἡμερολο­γιακῆς ἀνακριβείας καὶ ἀνάλογα μὲ τὸ πόσο συχνὰ γίνονταν διορ­θώσεις τοῦ ἔτους καὶ βελτιώ­σεις τοῦ ἡμερολογίου. γιὰ παράδειγμα, οἱ ἀρχαῖοι λαοὶ εἶχαν ὡς πρωτο­χρονιὰ τὴν 1η μαρτίου, ποὺ τὴν τοποθέτησαν ἀρχικῶς στὴν ἡμέρα τοῦ ἰσημερίας (ἀρχὴ τῆς ἀνοίξεως), ἐπειδὴ τότε εἶναι τὸ «πρωὶ» τῆς χρονιᾶς, τότε ἄρχιζαν οἱ ἀγροτικὲς ἐρ­γα­σίες, ὁ πλοῦς τῶν ναυτικῶν καὶ οἱ πολε­μικὲς ἐπι­χει­ρήσεις. ὅμως μὲ τὴν πάροδο τῶν ἐτῶν ἡ ἰσημερία ἔφυγε ἀπὸ τὴν 1η μαρτίου καὶ πῆγε στὶς 21 τοῦ μηνός· αὐτὸ ὀφείλεται στὰ ἀτελῆ ἡμερολόγια τῆς ἀρχαιότητος.

Γιὰ ἕνα διάστημα οἱ ἀρχαῖοι ῾Ρωμαῖοι ἔκαμαν πρῶτο μῆνα τοῦ ἔτους τὸν σεπτέμ­βριο, διότι τότε τὴν 1η σεπτεμ­βρίου ἦταν ἡ φθινοπωρινὴ ἰση­μερία (σημερινὴ 23η τοῦ μηνός), καὶ ἀπὸ τότε ἀρχίζει ὁ νέος κύκλος τῶν ἀγροτικῶν ἐρ­γασιῶν, ποὺ ξεκινοῦν μὲ τὰ ὀρ­γώματα γιὰ τὴν ἑτοιμασία τῶν προσεχῶν καλλιεργειῶν. ὅταν ἀργότε­ρα, σὲ ὄψιμα χρόνια, οἱ ῾Ρω­μαῖοι ἔκαμαν πρωτοχρονιά τους τὴν 1η ἰα­νουαρίου, αὐτὴ ἀντιστοιχοῦσε στὴν σημερινὴ 22α δεκεμ­βρίου, μέγιστη νύ­χτα τῆς χρονιᾶς καὶ πρώτη μέρα ποὺ αὐξάνει τὸν χρόνο της καὶ τὴν ἡλι­ο­φάνεια, ἐνῷ ἡ 1η σεπτεμ­βρίου ἔμεινε σὰν οἰκο­νομικὴ καὶ φορολογικὴ πρωτοχρονιά, ἐπειδὴ τότε τελείωναν ὅλες οἱ συγκομιδές, καὶ οἱ πολῖτες μποροῦσαν νὰ πληρώσουν τοὺς φόρους των· σὲ εἶδος βέβαια, δηλαδὴ σὲ ἀγροτικὰ προϊόντα, διότι νόμισμα δὲν ὑπῆρχε ἀκόμα (Κωνσταντίνου Σιαμάκη, «Λάθος ὁ ἑορτασμὸς τῆς χιλιετηρίδος ἕναν χρόνο νωρίτερα», ἄρθρο τῆς 21ης ἰουλίου 2000).

Μὲ τὴν ἡμερολογιακὴ μεταρ­ρύθμισι τοῦ ᾿Αλεξαν­δρειανοῦ ῞Ελληνος ἀστρονόμου Σωσιγένους ἐπὶ ᾿Ιουλίου Καίσαρος τὸ 46 πρὸ Χριστοῦ οἱ ἡμέρες τοῦ ἔτους –καὶ ἡ 1η σεπτεμβρίου– πῆραν τὴν σημερινή τους θέσι. στὰ χρόνια τοῦ Καίσαρος καὶ τοῦ Χρι­στοῦ ἡ 1η σεπτεμβρίου ἦταν ἡ οἰ­κονομικὴ-φορολογικὴ πρωτο­χρονιά, ἐνῷ ἡ ἡμερολογιακὴ ἦταν ἡ 1η ἰα­νουαρίου. τὸ ῥωμαϊκὸ κράτος κάθε 1η σεπτεμβρίου δεχόταν τὶς φορο­λογικὲς δηλώσεις καὶ τοὺς φόρους καὶ κάθε 15 χρόνια ἔκανε ἀπογραφὴ τοῦ πληθυσμοῦ, ποὺ γιὰ τοὺς ῾Ρωμαίους ἦταν οἰκονομικὴ-φορολογικὴ καὶ ὄχι στατιστική, ὅπως εἶναι σήμερα, οὔτε στρατολογική, ὅπως ἦταν στὸν βιβλικὸ ᾿Ισραήλ. ἡ 1η σεπτεμβρίου τοῦ πρώτου ἔτους τῆς κάθε δεκα­πεν­ταετίας λεγόταν edictum, ἔδικτον, ἤδικτον, ἴδικτον, ἴνδικτος, ἐπειδὴ κατὰ τὴν ἡμέρα ἐκείνη ἐτοι­χοκολ­λεῖτο σὲ ὅλη τὴν αὐτο­κρατορία τὸ δόγμα (= edictum, διάταγμα) τοῦ αὐτοκράτορος ποὺ διέτασσε τὴν ἀπογραφή, ἡ ὁποία ἄρχιζε ἀμέσως (Κωνσταντίνου Σιαμάκη, ἔνθ᾿ ἀνωτέρω).

Οἱ πληροφορίες τῆς Βίβλου

῾Ο εὐαγγελιστὴς Λουκᾶς ὅταν ἱστορῇ τὴν γέννησι τοῦ Κυρίου, μᾶς λέει (Λκ 2: 1)· «...ἐξῆλθε δόγμα παρὰ Καίσαρος Αὐγούστου ἀπογράφεσθαι πᾶσαν τὴν οἰκουμένην. αὕτη ἡ ἀπογραφὴ πρώτη ἐγένετο ἡγεμονεύοντος τῆς Συρίας Κυρηνίου». τὸ δόγμα = διά­ταγμα τοῦ Καίσαρος Αὐγούστου ἐτοι­χοκολλήθη, σύμφωνα μὲ τὰ προ­­ηγούμενα, τὴν 1η Σεπτεμβρίου ἐκείνου τοῦ ἔτους, κι ἀμέσως οἱ ὑπόδουλοι, μεταξὺ τῶν ὁποίων κι ὁ ᾿Ιωσὴφ μὲ τὴν ἔγκυο παρθένο Μαρία, ἔσπευσαν νὰ ἀπογραφοῦν ὁ καθένας στὸν τόπο καταγωγῆς του (Βηθλεὲμ) καὶ ὄχι στὸν τόπο διαμονῆς του (Ναζαρέτ)· ὅπως καὶ σήμερα οἱ ἑτεροδημότες γιὰ τὶς ἐκλογὲς τῆς τοπικῆς αὐτοδιοι­κήσεως πρέπει νὰ πᾶνε νὰ ψηφίσουν στὸ χωριό τους. παρ᾿ ὅλο ποὺ ἔσπευ­σαν τὸ ταχύτερο δὲν πρόλαβαν μιὰ ἀνθρώπινη θέσι διανυκτε­ρεύσεως μέσα σὲ σπίτι ἢ πανδοχεῖο, ἀλλ᾿ ἀναγ­κά­στηκαν νὰ διανυκτερεύ­σουν ὅπως ὅπως σ᾿ ἕναν στάβλο, ὅπου τὴν πρώτη βραδιὰ γεννήθηκε ὁ Χρι­στός. μία πορεία ἀπὸ τὴν Ναζαρὲτ μέχρι τὴν Βηθλεὲμ μὲ τὰ μέσα τῆς ἐποχῆς ἐκείνης διαρκοῦσε 4 ἢ 5 ἡμέρες. συνεπῶς ὁ Χριστὸς γεννήθηκε τὴν νύχτα τῆς 4ης πρὸς 5η Σεπτεμβρίου, ποὺ τότε σὲ ὁποιαδήποτε ὥρα της ἐθεωρεῖτο 5η Σεπτεμβρίου, διότι γιὰ τοὺς ἀρ­χαίους τὸ νέο 24ωρο ἄρχιζε ἀπὸ τὴν δύσι τοῦ ἡλίου καὶ ὄχι ἀπὸ τὶς 12 τὰ μεσάνυχτα, ὅπως ἀρχίζει σήμερα (Κωνσταντίνου Σιαμάκη, ἔνθ᾿ ἀνωτέρω).

Σύμφωνα μὲ τὴν διήγησι τοῦ εὐαγγελίου ἀποκλείεται παν­τελῶς ἡ περίπτωσι ὁ Χριστὸς νὰ γεν­νήθηκε χειμῶνα, διότι τὴν νύχτα ἐκείνη «ποι­μένες ἦσαν ἐν τῇ χώρᾳ τῇ αὐτῇ ἀγραυλοῦντες καὶ φυλάσσοντες φυλακὰς τῆς νυκτὸς ἐπὶ τὴν ποίμνην αὐτῶν. καὶ ἰδοὺ ἄγγελος Κυρίου ἐπέστη αὐτοῖς...» (Λκ 2: 8). ὅπως γνωρίζουν οἱ κάτοικοι τῶν ἀγροτικῶν περιο­χῶν, οἱ ποιμένες ποτὲ δὲν βγάζουν τὴν νύχτα τὰ κοπάδια τους γιὰ βοσκὴ μέσα στὸ καταχείμωνο, ἀφ᾿ ἑνὸς μὲν διότι τὰ ζῷα δὲν θὰ βροῦν τίποτε νὰ φᾶνε, ἀφ᾿ ἑτέρου δὲ διότι θὰ ψοφήσουν ἀπ᾿ τὸ κρύο καὶ τὴν ὑγρασία ἢ τὴν κακο­καιρία. αὐτὸ (δηλαδὴ τὴν νυχτερινὴ βοσκὴ) τὸ κάνουν στὴν ζεστὴ περίοδο τοῦ ἔτους, κυρίως μάιο μὲ σεπτέμβριο, διότι τότε λόγῳ τῆς ζέ­στης καὶ τοῦ καύσωνος πάλι τὰ ζῷα διατρέχουν κίνδυνο, ἂν βο­σκήσουν τὴν ἡμέρα. Κι ἂν στὴν ῾Ελλάδα γίνεται αὐτὸ τὸν σε­πτέμ­­βριο, ποὺ εἶναι ζεστὸς καὶ σχεδὸν καλοκαιρινὸς μῆνας, πολὺ πιὸ ζεστὸς εἶναι στὴν Παλαιστίνη.

῾Η λειτουργικὴ παράδοσι τῆς ἐκκλησίας

Βέβαια μπορεῖ κάποιος νὰ ἀναρωτηθῇ· καλὰ εἶναι ὅλα αὐτὰ τὰ στοι­χεῖα καὶ οἱ ἑρμηνεῖες ποὺ δίνονται, ἀλλὰ εἶναι δυνατὸν νὰ μὴν ἔχουμε καμμία σαφέστερη ἐκκλησιαστικὴ μαρτυρία (ἀνάμνησι ἢ παράδοσι) ὅτι ἡ γέννησι τοῦ Χριστοῦ ἔγινε τὶς πρῶτες ἡμέρες τοῦ σεπτεμβρίου; καὶ ὅμως ἔχουμε! σὲ ἕνα ἀρχαιότατο ἐκκλησιαστικὸ τυπικὸ τῆς ἁγίας Σο­φίας Κων­σταν­τινουπόλεως, σὲ χειρόγραφο τοῦ 9ου αἰῶνος (πατ­μια­κὸς κῶδιξ 266, ἔκδοσις Δημητριεύσκη Ι, Κίεβον 1895, σ. 1), στὴν 1η σεπτεμβρίου ὁρίζεται στὸ 3ο ἀν­τί­φωνο τῆς λειτουργίας νὰ ψαλῇ τὸ ἐφύμνιον «Σῶσον ἡμᾶς, Υἱὲ Θε­οῦ, ὁ ἐκ παρθένου τεχθείς, ψάλλοντάς σοι ἀλληλούια». ἀλλὰ τὸ ἐφύ­μνιον αὐτὸ εἶναι τῆς λειτουργίας τῶν χριστου­γέννων καὶ ψάλ­λε­ται μέχρι σήμερα στὶς 25 δεκεμβρίου! γιατί νὰ ψαλῇ καὶ τὴν 1η σεπτεμβρίου στὴν ἀρχὴ τῆς ἰνδίκτου; εἶναι ἀσφα­λῶς ἐντυπωσιακὸ ὅτι τὴν ἐποχὴ ποὺ πατρι­άρχης ἦταν ὁ ἅγιος Φώτιος ὁ μέγας, στὴν λειτουργία ποὺ ὁ ἴδιος χορο­στατοῦσε στὴν ἁγία Σοφία Κων­σταν­τι­νου­πόλεως τὴν 1η σεπτεμβρίου, ἀνυμνοῦσαν τὴν γέννησι τοῦ Κυ­ρίου! ἡ πληροφορία αὐτὴ ποὺ μόλις δια­σώθηκε μέχρι τῶν ἡμε­ρῶν μας στὸ χειρόγραφο τοῦ 9ου αἰῶνος εἶναι μεγάλης θεολογικῆς καὶ ἱστο­ρικῆς σπουδαιότητος, διότι δείχνει ὅτι σὲ ἀρ­χαιότατους χρό­νους ὑ­πῆρ­χε στὴν ἐκκλησιαστικὴ συνείδησι ἀνάμνησι ὅτι ὁ Κύριος γεν­νήθη­κε στὶς πρῶτες ἡμέρες τοῦ μηνὸς σεπτεμβρίου.

Μέσα ἀπ᾿ αὐτὸ τὸ πρῖσμα κάποια λειτουργικὰ στοιχεῖα τῆς 1ης σε­πτεμ­βρίου, ποὺ μέχρι σήμερα δὲν εἶχαν τύχει ἰδιαιτέρας προσοχῆς, ἀπο­κτοῦν ἄλλην βαρύτητα. κατ᾿ ἀρχὰς βλέπουμε ὅτι ἡ ἀκολουθία τῆς 1ης σεπτεμβρίου στὸ μηναῖο εἶναι ἑορτάσιμος ὑπὸ τύπον μικρᾶς δεσπο­τικῆς ἑορτῆς. αὐτὸ πλέον δὲν σημαίνει ἐπίδρασι τοῦ κοσμικοῦ ἑορτολο­γίου (τῆς αὐτο­κρα­τορικῆς ἰνδίκτου-πρωτοχρονιᾶς) στὴν ἐκκλησιαστικὴ ἀκολου­θία, ἀλλὰ ὅτι ἡ ἐκκλησία ὥρισε αὐτὴν τὴν ἑορτὴ γιὰ καθαρὰ δικούς της λό­γους. ἐπιπλέον ἂν προσέξουμε τὴν ὑμνογραφία τῆς 1ης σεπτεμβρίου, ὅπως ὑπάρχει στὰ ἐν χρήσει λειτουργικὰ βιβλία (μηναῖα), θὰ ἐκπλα­γοῦμε ἀσφαλῶς, ὅταν διαπιστώσουμε ὅτι στὴν θεματολογία τῆς ἡμέρας περι­λαμ­βάνεται καὶ ἡ γέννησις τοῦ Κυρίου. ἀξίζει νὰ δοῦμε λίγα ἀποσπά­σματα.

᾿Απόστιχον τοῦ ἑσπερινοῦ, ἰδιόμελον 3ον, ἦχος β΄· «Θαυμαστὸς εἶ, ὁ Θεός, καὶ θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου, καὶ αἱ ὁδοί σου ἀνεξιχνίαστοι· πέλεις γὰρ σοφία τοῦ Θεοῦ, καὶ ὑπόστασις τελεία καὶ δύναμις, συνάναρχός τε καὶ συναΐδιος συνεργία· δι᾿ ὃ παντοδυνάμῳ ἐξουσίᾳ κόσμῳ ἐπεδήμησας, ζητῶν ὃ ἐκάλλυνας πλάσμα, ἀνεκφράστως ἐξ ἀπειράνδρου μητρός, μὴ τραπεὶς τῇ θεότητι...»

Κανὼν τῆς ἰνδίκτου, ᾠδὴ α΄, ἦχος α΄, τροπάριον 2ον· «῎ᾼσωμεν πάντες Χριστῷ τῷ πατρικῇ εὐδοκίᾳ ἐπιφανέντι ἐκ παρθένου...» [ἐπιφανέντι ἐκ παρθένου = ἡ ἀρχαία ἑορτὴ τῆς ἐπιφα­νείας, ἤ τοι τῆς γεννήσεως τοῦ Κυρίου.]

Αἶνοι τοῦ ὄρθρου, ἰδιόμελον 3ον, ἦχος β΄· «Αἱ πορεῖαί σου, ὁ Θεός, αἱ πορεῖαί σου μεγάλαι καὶ θαυμασταί· δι᾿ ὃ τῆς οἰκονομίας σου τὴν δυνα­στείαν μεγαλυνοῦμεν, ὅτι φῶς ἐκ φωτὸς ἐπεδήμησας εἰς ταλαίπωρον κόσμον σου, καὶ τὴν πρώτην ἀνεῖλες ἀρὰν τοῦ παλαιοῦ ᾿Αδάμ, ὡς ηὐδό­κησας, Λόγε, ...» [φῶς ἐκ φωτὸς ἐπεδήμησας = Θεοφάνεια.]

῾Επομένως στὴν καὶ σήμερα ψαλλόμενη ὑμνολογία τῆς 1ης σεπτεμ­βρίου διατηροῦνται πολλὲς ἀναφορὲς ποὺ συνδέουν τὴν ἡμέρα αὐτὴν μὲ τὴν ἀρχαία ἑορτὴ τῆς ᾿Επιφανείας ἢ Θεοφανείας, τὸ περι­ε­χόμενο τῆς ὁποίας σαφῶς ὁρίζεται (στὶς ἴδιες ἀναφορὲς) ὅτι ἦταν ἡ γέν­νησι τοῦ Χρι­στοῦ. ἀρκεῖ νὰ συγκρίνουμε τὰ παραπάνω ἀπο­σπάσματα μὲ τοὺς ὕμνους τῆς 25ης δεκεμβρίου καὶ τῆς 6ης ἰανουαρίου, ὅπως ἐπὶ παραδείγματι μὲ τὸ 3ο κεκραγάριον ἰδιόμελον τοῦ ἑσπερινοῦ τῶν χριστουγέννων, ἦχος β΄· «...ὁ σαρκωθεὶς ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ ἐκ τῆς ἀειπαρθένου Μαρίας ἐναν­θρωπήσας, φῶς ἡμῖν ἔλαμψας, Χριστὲ ὁ Θεός, τῇ σῇ παρουσίᾳ· φῶς ἐκ φωτός, τοῦ Πατρὸς τὸ ἀπαύγασμα, πᾶσαν φύσιν ἐφαίδρυνας...» Καὶ μὲ ἕνα στιχηρὸ τῶν αἴνων τῆς 6ης ἰανουαρίου· «Φῶς ἐκ φωτός, ἔλαμψε τῷ κόσμῳ, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ ἐπιφανεὶς Θεός, τοῦτον λαοὶ προσκυ­νήσωμεν». γίνεται λοιπὸν σαφὲς ὅτι ἡ ἀρχὴ τῆς ἰνδίκτου ἀποτελεῖ ἐκκλησιαστικὴ ἑορτή, διότι πρωταρχικὰ συνδέεται μὲ τὴν ἀνάμνησι τῆς γεννήσεως τοῦ θεανθρώπου.

῞Οταν κατὰ τὰ μέσα τοῦ 4ου αἰῶνος θεσπίστηκε ἡ ἑορτὴ τῆς Θεο­φα­νείας, πρέπει νὰ ὑπῆρχε ἀκόμη ὡς ἀρχαία ἐκκλησιαστικὴ παράδοσι ἡ ἀμυδρὴ ἀνάμνησι ὅτι ὁ Κύριος γεν­νή­θηκε στὶς 5 τοῦ μηνὸς μετὰ τὴν πρωτοχρονιά· κι ἐπειδὴ στὴν ξεθω­ριασμένη προφορικὴ παράδοσι λησμο­νήθηκε ὅτι πρόκειται γιὰ τὴν οἰ­κονομικὴ-φορολογικὴ πρωτοχρονιά, τὴν «πρώτη τῆς ἰνδί­κτου», καὶ ὄχι γιὰ τὴν κοσμικὴ πρωτοχρονιά, θεωρήθηκε ὅτι ὁ Χρι­στὸς γεννήθηκε στὶς 5 ᾿Ιανουαρίου, ὁπότε γι᾿ αὐτὸ τοποθέτησαν καὶ τὴν ἑορτὴ τῆς Θεοφανείας ἢ ᾿Επιφανείας σ᾿ αὐτὴν τὴν ἡμερο­μηνία. τὸ ὅτι στὴν ἴδια ἡμερομηνία κατὰ τὴν ἀρχαιότητα συνέπιπτε τὸ χειμερινὸ ἡλιοστάσιο καὶ ἡ εἰδωλολατρικὴ ἑορτὴ τῶν γενεθλίων τοῦ «θεοῦ» ἡλίου ἦταν κατ᾿ ἀρχὰς μία ἁπλῆ σύμπτωσι. σύντομα ἡ χριστιανικὴ ἑορτὴ ἔγινε διήμερη, 5 καὶ 6 ἰανουαρίου, καὶ τελικῶς ἡ δεύ­τερη ἡμέρα ἔγινε πανηγυρι­κώτερη καὶ ἐπεσκίασε τὴν πρώτη. ἔ­μεινε ὅμως μέχρι σήμερα ἡ συνήθεια νὰ τελῆται τὴν 5η ἰανουαρίου ὄρθρος καὶ λειτουργία καὶ μέγας ἁγιασμὸς πολὺ νωρὶς τὸ πρωί, καὶ λίγοι εὐλαβεῖς χριστιανοὶ νὰ πηγαίνουν στὴν ἐκκλησία μὲ ἰδιαίτερη εὐλάβεια. ὑπάρχει ἐπίσης στὴν λαϊκὴ πα­ράδοσι ὁ θρῦλος ὅτι τὴν νύχτα ἐκείνη τὴν πρὸς 5 ἰανουαρίου κατὰ τὰ μεσάνυχτα «ἀνοίγουν τὰ οὐράνια», καὶ φαίνεται ὁ Θεός· στοὺς πολὺ πιστοὺς μόνο. αὐτὸ εἶ­ναι ὁ ἀσθενὴς ἀπόηχος ὅτι τὴν νύχτα ἐκείνη γεν­νήθηκε ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ Χριστός, κι ἔγινε ὁρατὸς στοὺς ἀνθρώπους, μὲ πρώτους τοὺς πολὺ πιστοὺς καὶ ταπεινοὺς βοσκοὺς τῆς Βηθλεέμ (Κωνσταντίνου Σιαμάκη, ἔνθ᾿ ἀνωτέρω). ἑπομένως ἡ κατὰ τὴν 5η ἰανου­αρίου ἑορταζομένη ἀρ­χικῶς Χριστοῦ γέννα δείχνει μὲ κάποιο λάθος τὴν 5η σεπτεμβρίου ποὺ φαίνεται στὰ εὐαγγέλια ὡς ἡμέρα τῆς γεννήσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν ᾿Ιησοῦ Χριστοῦ.

Γιατί ὅμως τελικὰ γιορτάζουμε τὰ χριστούγεννα στὶς 25 δεκεμβρίου; καὶ πάλι ἡ αἰτία βρίσκεται στὰ ἀτελῆ ἡμερολόγια τῆς ἀρχαι­ό­τητος. ἡ ῾Ρώμη γιόρταζε τὴν ἑορτὴ τῆς θεοφανείας ὄχι στὶς 5 ἢ 6 ἰανουαρίου ἀλλὰ στὶς 25 δεκεμβρίου, διότι εἶχε γίνει κάποια ἡμερο­λογιακὴ διόρθωσι, ἐξ αἰτίας τῆς ὁποίας τὸ χειμερινὸ ἡλιο­στάσιο, ποὺ παλαιότερα συνέπιπτε στὶς 5 ἢ 6 ἰανουαρίου, τώρα συνέπιπτε στὶς 25 δεκεμβρίου, ὁπότε καὶ ἡ ἑορτὴ στὴν ῾Ρώμη με­τα­τέθηκε στὴν νέα της ἡμε­ρο­μηνία 25 δεκεμβρίου, ἐνῷ στὴν ᾿Ανατολὴ παρέμεινε στὶς 5 ἰανουα­ρίου. πάντως πολὺ νωρίς, τέλη τοῦ 4ου αἰῶνος, ἡ 25η δεκεμβρίου ὡς χριστιανικὴ ἑορτὴ ἀπὸ τὴν ῾Ρώμη με­ταφέρ­θηκε στὶς ἐκκλησίες τῆς ᾿Ανατολῆς καὶ καθιερώθηκε. τότε συνέβη νὰ διατηρηθοῦν ὡς ἐκκλησιαστικὲς ἑορτὲς καὶ οἱ δυὸ ἡμε­ρομηνίες, ἡ μὲν 25η δεκεμβρίου καθαρῶς ὡς γενέθλιος ἡμέρα τοῦ Χριστοῦ, ἡ δὲ 6η ἰανου­αρίου ὡς ἀνά­μνησι τῆς βαπτίσεως αὐτοῦ. ἡ ἀρχαία σύζευξι τῶν δεσπο­τικῶν ἑορτῶν τῆς γεννήσεως καὶ τῆς βαπτίσεως στὶς 5 καὶ 6 ἰα­νου­αρίου διατηρήθηκε μέχρι σήμερα στὸ ἑορτολόγιο τῆς ἀρμενικῆς ἐκκλη­σίας.

῾Η σημασία τῶν ἐρευνῶν

Τί σημαίνει ἡ ἐξακρίβωσι τῆς πραγματικῆς ἡμερομηνίας τῆς γεν­νή­σεως τοῦ Κυρίου; ὅτι τώρα θὰ πρέπει νὰ ἀλλά­ξουμε τὴν ἡμερο­μη­νία γιορτῆς τῶν χρι­στου­γέννων; ὄχι. πρέπει νὰ ξέ­ρουμε ὅτι οἱ περισ­σό­τερες ἡμερομηνίες τῶν δεσπο­τικῶν καὶ θεομητο­ρικῶν ἑορτῶν εἶναι συμ­βατικές. ἐπὶ παραδείγματι τὸ γενέσιον τῆς Θεοτό­κου δὲν συνέβη 8 σε­πτεμβρίου, οὔτε ξέρουμε πότε συνέβη. ἡ μεταμόρ­φωσις τοῦ Κυρίου ἔλαβε χώρα 40 ἡμέρες πρὶν ἀπὸ τὴν μεγάλη παρα­σκευή, ἄρα θὰ περίμενε κανεὶς νὰ εἶναι κινητὴ ἑορτὴ καὶ νὰ τὴν γιορτάζουμε φεβρουάριο ἢ μάρτιο, κι ἐμεῖς τὴν γιορτάζουμε αὔγουστο (μετάθεσι 6 μῆνες). ἐπίσης οἱ περισ­σό­τερες μνῆμες ἁγίων δὲν εἶναι στὴν ἡμερομηνία ποὺ μαρ­τύ­ρησαν ἢ ἐκοιμήθησαν ὁσιακῶς, ἀλλὰ σὲ ἄλλη ἡμερομηνία γιὰ διαφόρους λό­γους. ἔτσι ἡ μνήμη τοῦ Χρυσοστόμου στὶς 13 νοεμβρίου εἶναι κατὰ μετάθεσι 2 ὁλόκληρους μῆνες. ἡ μνήμη τοῦ ὁσίου Συμεὼν τοῦ νέου θεολόγου μετατίθεται κατὰ 6 ὁλόκλη­ρους μῆνες (ἀπὸ 12 μαρτίου στὶς 12 ὀκτωβρίου). ἐδῶ λοιπὸν στὰ Χριστούγεννα ἔχουμε μετάθεσι γιὰ 4 μῆνες, καὶ μάλιστα ξέρουμε καὶ τοὺς λόγους καὶ τὶς συγχύσεις μηνῶν ποὺ ὡδήγησαν σ᾿ αὐτὴν τὴν μετάθεσι. δὲν εἶναι κά­τι τὸ παράξενο στὸν χῶρο τοῦ ἑορτολογίου.

Σὲ κάθε περίπτωσι ἡ σημασία τοῦ ἀκριβοῦς προσδιορισμοῦ τῆς γεν­νή­σεως τοῦ Κυρίου εἶναι με­γάλη. 1) φαίνεται ὅτι οἱ πληροφορίες τῆς Καινῆς Διαθήκης εἶναι ἀκρι­βεῖς, ἄρα κατὰ πάντα ἀληθεῖς. 2) ἡ ἐκκλησία δὲν ἐπηρεάστηκε ἀπὸ εἰδωλολατρικὲς ἑορτὲς στὸν ἀρχικὸ προσδιορισμὸ τῆς ἡμε­ρο­μηνίας τῶν χριστουγέννων. 3) δὲν ἔχουν σχέσι τὰ δικά μας χρι­στού­γεννα μὲ τὰ δῆθεν χριστούγεννα τοῦ ἐκτὸς ἐκκλησίας κόσμου.

(δημοσιεύτηκε στὸν «᾿Εκκλησιολόγο» Πατρῶν στὶς 17/12/2011)

* Πηγή: symbole.gr.