JOHANNES KAMATEROS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ Compendium of Astrology

JOHANNES KAMATEROS ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑΣ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ

EIN KOMPENDIUM GRIECHISCHER ASTROMONIE UND ASTROLOGIE METEOROLOGIE UND ENTNOGRAPHIE IN POLITISCEN
VERSEN BEATBEITET VON L.WEIGL
VERLAG VON B.G.TEUBNER IN LEIPZIG UND BERLIN 1908
https://drive.google.com/file/d/0B8oB6gW6y3GIcWNzRUhUV0tFcEE/view?usp=sharing

JOHANNES KAMATEROS WAS ARCBISHOP OF BULGARIA ca 1183 AND THIS BOOK DEDICATED TO EMPEROR MANUEL KOMNENOS (1143-1180)

Στεφανος της Αλεξανδρειας-Ενας διασημος Βυζαντινος Αλχημιστης και Αστρολογος

Maria Papathanassiou - Stephanos of Alexandria

Αστρολογία και βυζαντινά νομικά κείμενα

Tα βυζαντινά νομικά κείμενα απαγόρευαν την άσκηση της "μαθηματικής τέχνης" (ars mathematica), δηλαδή της Αστρολογίας. Ως μορφή μαντείας με επικίνδυνες επιπτώσεις, η Αστρολογία είχε ήδη θεωρηθεί κατακριτέα και είχε απαγορευτεί με νόμο των αυτοκρατόρων Διοκλητιανού και Μαξιμιανού το 294. Με μεγαλύτερη αυστηρότητα επρόκειτο να φερθούν προς τους αστρολόγους οι αυτοκράτορες Ονώριος και Θεοδόσιος ο Β', οι οποίοι κατά τις αρχές του 5ου αιώνα, θέσπισαν την καταδίκη τους σε ισόβια εξορία και την καταστροφή των βιβλίων τους. Δεν επρόκειτο για μια στιγμιαία ρύθμιση. Η απέχθεια των βυζαντινών νομοθετών προς την λαοφιλή Αστρολογία έμελλε να δείξει εξαιρετική ανθεκτικότητα στο χρόνο. 'Ετσι, έξι αιώνες μετά τη διάταξη του Διοκλητιανού και του Μαξιμιανού, τα "Βασιλικά" θα υιοθετούσαν κι αυτά την απαγόρευση της "μαθηματικής" με τα ίδια ακριβώς λόγια.
Παρόλο που ακόμη και σε εκκλησιαστικούς κύκλους ακούστηκαν κατά καιρούς κάποιες φωνές υπεράσπισης της Αστρολογίας, η νομοθεσία δεν θέλησε να διακρίνει την Αστρολογία από την μαγεία. Ωστόσο, οι διώξεις σε βάρος αστρολόγων σχετίζονταν άμεσα και με τις διαθέσεις του κάθε ηγεμόνα. 'Οπως υπογραμμίζει σε σχετική μελέτη του ο Σπύρος Τρωιανός, στην "Αλεξιάδα", το αφήγημα της 'Αννας Κομνηνής για τη ζωή του πατέρα της Αλέξιου, περιλαμβάνεται μια ενδιαφέρουσα πληροφορία : Ο Αλέξιος Κομηνός αντιπαθούσε ιδιαίτερα τους αστρολόγους, όχι από απέχθεια προς τη μαγεία, αλλά επειδή φοβόταν ότι με τα διδάγματά τους οι αστρολόγοι ήταν ικανοί να κάνουν τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τις ελπίδες τους προς το θεό και να αποροφηθούν από τη μελέτη των άστρων, εξαρτώντας από αυτά το μέλλον τους.

(βλ.Σπύρος Ν.Τρωιανός, "Η μαγεία στα βυζαντινά νομικά κείμενα", Η καθημερινή ζωή στο Βυζάντιο, Αθήνα 1989, και "Οι μάγοι στη βυζαντινή κοινωνία", οι περιθωριακοί στο Βυζάντιο, Αθήνα 1993)

[δημοσίευμα της εφημερίδας Ελευθεροτυπία 12/2/1995]

ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ

Σημερα συναντησα ένα ερευνητη του Βυζαντιου,που εχει εκδοσει διαφορα βιβλια για τις επιστημες στο Βυζαντιο.Δεν ηξερε τον Ιωαννη Καματερο,Πατριαρχη, που ειχε γραψει βιβλιο αστρολογιας για τον Αυτοκρατα Εμμανουηλ.Του υποσχεθηκα να παραθεσω από το ιστολογιο τα περιεχομενα του βιβλιου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Περί των δώδεκα ζωδίων

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Περί αποτελεσμάτων της Σελήνης

1 Περί αιχμαλώτων αγοράς

2 Περί πλού και εμπορίας

3 Περί αποδήμου

4 Περί γάμου

5 Περί ασθενούντων

6 Περί γυναικών εγκυμονών

7 Περί δραπετών

8 Περί χειρουργίας

9 Περί παραδόσεων τεχνών

10 Περί φυτείας

11 Περί των εν δεσμοίς κατερχομένων

12 Περί κλοπιμαίου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

Περί προσώπων των πέντε πλανητών Εις ά επιβλέπουσι μέρη του σώματος Ημεροκρατορίαι και ωροκρατορίαι

Ημέρα Κυριακή του Ηλίου

Ημέρα Δευτέρα της Σελήνης

Ημέρα Τρίτη Αρεος

Ημέρα Τετάρτη Ερμού

Ημέρα Πέμπτη Διός

Ημέρα Εκτη Αφροδίτη

Κρόνου ημέρα του Σαββάτου

Περί αυξήσεως και ελαττώσεως νυχθημέρου

Περί ώρας αστέρων

Περί της του αστρολάβου χρήσεως

Περί του Ωροσκόπου

Περί μεσουρανήματος και δύοντος

Τα σχήματα των δώδεκα ζωδίων

Περί καταρχών

Περί καταρχής

Περί καταρχής ωροσκόπου

Αλλον περί καταρχής ωροσκόπου

Περί γάμου

Και άλλον περί γάμου

Ετερον περί γάμου

Περί άρρενος και θήλεος

Περί γενεθλίου βρέφους Περί γενεθλίου βρέφους έτερον

Περί πόλεως φθοράς

Περί του δωδεκατημορίου της Σελήνης

Περί του προσερχομένου σοί ερωτάν,ποίον σκοπόν έχει

Περί του ανατελλουσών και δυομένων μοιρών του ζωδιακού

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

1 Περί διαφόρων δράσεων του Ηλίου

2 Περί φαντασιών Σελήνης

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5

1 Μέθοδος περί των κομητών

Κομήτης Διός

Περί του Δίσκου Αστέρος Λαμπαδίας

Περί του ακοντίου

Περί του ξίφους

Ιππευς Κομήτης

τυφών Κομήτης πίθος

Κομήτης κεράστης

Κομήτης Σάλπιγξ Περί του Στεφάνου

Περί λαμπάδων

2 Περί διαφόρων δράσεων του Ηλίου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

Περί των γενομένων καθ εκάστη ημέραν εν τω πόλω Ιανουαρίου Περί τον Φεβρουάριον Περί τον Μάρτιον Περί τον Απρίλιον Μηνί Μαιω Μην Ιούνιος Μηνι Ιουλίου Αυγούστου Σεπτεμβρίου Οκτωβρίου Νοεμβρίου Δεκεβρίου

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7

1 Περί του αναβιβάζοντος και του καταβιβάζοντος

2Περί της των πλανητών δυνάμεως

3 Ετερον περί του αναβιβάζοντος και του καταβιβάζοντος

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8

1 Των κλιμάτων η καταγραφή

2Περί κλιμάτων απάντων

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Περί των δώδεκα ανέμων

Αθησαύριστα

Περιεχόμενα

TO ΓΡΗΓΟΡΙΑΝΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΙΝΑΙ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ

Αυτή την περιοδο ερευνω την αγνωστη Αστρολογια στο Βυζαντιο. Μεσα από την ερευνα βρηκα κατι ενδιαφερον, προσωπικα το αγνοουσα, για την αλλαγη του Ημερολογιου στο Βυζαντιο. Αυτος που προτεινε την αλλαγη ηταν ο Νικηφορος Γρηγορας. Θα προσπαθησω να δωσω μερικα στοιχεια από την ζωη του, όπως τα βρηκα μεσα από πρωταρχικες πηγες. Μερικα αποσπασματα είναι στην λογια γλωσσα της εποχης. ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΓΡΗΓΟΡΑΣ, 1295- 1359. Απο τις μεγαλυτερες μορφες της εποχης των Παλαιολογων. που συμφωνα με τον Krumbacher, συγγραφεας του κλασσικου εργου Η ιστορια της Βυζαντινης Λογοτεχνιας, είναι ο Βακων του Βυζαντιου. Εκτος από λογοτεχνης, ιστορικος ηταν και σπουδαιος αστρονομος. Παραθετω ένα μικρο καταλογο από τα αστρονομικα του εργα : - Πώς δει κατασκευαζειν αστρολαβον - Πως δει κατασκευαζειν την εν του αστρολαβου αραχνην - Περι την εν επιπεδου καταγραφης αστρολαβου - Παρακλητικα περι αστρονομιας Προς τινα φιλον περι των υβριζοντων την αστρονομια. Εκθεσις των υπολογισμων των εκλειψεων του Ηλιου κατά τον Πτολεμαιον. Περι του συμπαντος. Υπομνημα και συμπληρωσις των αρμονικων του Πτολεμαιου. Ηταν δασκαλος Αστρονομιας με πληθος μαθητων, στην μονη της Χαρας. Κατηγορηθηκε από τους αντιπαλους του γιατι χρησιμοποιουσε πειραματικα και εποπτικα μεσα, πολλα ηταν δικης του επινοησης. Ο αστρολοβος που εφτιαξε επετυχε την κατασκευη ενός ειδους επιπεδοσφαιρου στηριζομενο επι της στερεογραφικης προβολης. Επι αυτου χαρασσοντο, για δεδομενο πλατος, κυκλοι, παραλληλοι, κατακορυφοι κλπ και απεικονιζονταν πολλοι λαμπροι αστερες και ο ζωδιακος κυκλος. Με το οργανο αυτό μπορουσε ο αστρονομος να βρισκει τις θεσεις των αστερων με κάθε δυνατη ακριβεια και να λυνει αστρονομικα προβληματα. Με την μεθοδο αυτή βρηκε ολες τις εκλειψεις από την εκλειψη του 448 επι Θεοδοσιου του Β'. Μια επιπονη δουλεια, όλα με το χερι διχως υπολογιστη. Το προβλημα της διορθωσης της εορτης του Πασχα ηταν από τις κυριωτερες αποσχολησεις του. Διαπιστωσε το σφαλαμ του Ιουλιανου Ημερολογιου στο οποιο η διαρκεια του τροπικου ετους υπολογιζονταν ιση προς 365 ημερες και 6 ωρες αντι της αληθινης των 365 ημερων 5 ωρων 48 λεπτων και 46 δευτερολεπτων. Εμελετησε για χρονια το προβλημα αυτό και ετοιμασε σχεδιο διορθωσεως. Ας δουμε τι αναφερει ο ιδιος στο εργο του Βυζαντινη ιστορια εκδοση Βοννης τομος 1 κεφαλαιο 13 : <<Ουκ ευκαιρον δε μοι δοκει, σιωπη παρελθειν και οσα κατά τουτον τον χρονον περι του Πασχα λαληθηναι ξυνεβη. Κια δη δεον είναι πρωτον ρφαμεν την εαρινην ισημερια ες το ακριβες ερευνησαι. Τουτο γαρ αιτιον της απασης της εξης υποθεσεως, ως προιον ερουμεν, ειτα την εφεξης μετ ισημεριας πανσεληνον, πανσεληνον δε φαμεν οποτε πλησιφαες ειη το προς ημας ημισφαιριον της σεληνης. Τουτο δε γιγνοιτο αν, αποτε βραχυ τι πλεον η τεσσαρεσκαιδεκαετια η σεληνη την ημεραν αγοι, εξοτου περι την αυτην εν ταυτω συνελθοι τω ηλιω μοιραν της των ζωδιων σφαιρας, μιας αψαμενης ανφοτερων καθετου. Επει ουν τω νομικω μεν επειται το ημετερον Πασχα, εκεινο σε τη μετ ισημεριαν πανσεληνω δεον εκεινον διερευνησαι πριν. Το πολλοστημοριον της ημερας εν μεν τοσουτοις ετεσι και μαλα επιδηλον ηδη καθισταται. Νυν οφειλοντες οι της καθ ημας εκκλησιας ανθρωποι την αρχην της του Πασχα παρατηρησεως προς της του Μαρτιου εγγιστα ποιεισθαι εικοστης, οι δε εκ της αυτου δευτερας και εικοστης ποιουνται, ουκ ορθως ποιουντες τουτι ευδηλον αρα, ως της ισημεριας, μεταπεσουσης μετεπεσε και τα της πανσεληνου.>> Το σχεδιο αυτό το ανακοινωσε σε μια λογικη πανηγυριν, όπως λεγανε τοτε τις συγκεντρωσεις των σοφων που συζητουσαν διαφορα επιστημονικα θεματα. Παρουσιασε την λυσιν για το προβλημα του Πασχαλιου στον αυτοκρατορα Ανδρονικο Β', το 1324 και ανεπτυξε με πειθω τα επιχειρηματα του. Σημειωνει στην ιστορια του <<Τουτων ουτω λεχθεντων και ουτω διατρανωθεντων προσηκατο μεν και ησθη τη αποδειξει ο βασειλευς ταχα αν και εμελλησε την διορθψσιν αυτικα επενεγκειν αλλα ινα μη τουτου συγχυσις μαλλον τοις αμαθεσι φανη και μερισμον επαγαγη τη εκκλησια σεσιγημενον αφηκε το πραγμα και ολως ενεπιχειρητον.>> Ο αυτοκρατορας ινα μη τουτο συγχυσις μαλλον τοις αμαθεσι φανη και μερισμον επαγαγη τη εκκλησια, εδιστασε να το εφαρμοσει, επι τω λογω ότι ητο λιαν δυσχερες να πειση τους ξενους λαους εις παραδοχην της μεταρρυθμισεως. Η αλλαγη του ημερολογιου εγινε από τον παπα Γρηγοριο ΙΓ', το 1578. Η εκκλησια της Ελλαδος εκανε δεκτο το νέο ημερολογιο το 1923, μια επινοηση καθαρα Βυζαντικη και Ελληνικη.

ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΑΓΕΙΑ ΚΑΙ ΒΛΑΚΕΙΑ

Στις 9-5-1992 εγινε μια ημεριδα στο ΙΔΡΥΜΑ ΓΟΥΛΑΝΔΡΗ-ΧΟΡΝ με θεμα ΟΙ ΠΕΡΙΘΩΡΙΑΚΟΙ ΣΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ. Το 1993 κυκλοφορησαν σε βιβλιο τα πρακτικα της ημεριδας. Στην εισηγηση του καθηγητου Πανεπιστημιου κ. Σπυρου Ν. Τρωιανου με θεμα Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΜΑΓΩΝ ΣΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ στην σελιδα 277 διαβαζουμε ενα κωδικοποιητικο εργο που συνταχθηκε το 380 μ.Χ. με τιτλο ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΓΕΣ αναφερονται ολες οι μαντικες τεχνικες διαβαζουμε :

Αρρητοποιός, κίναιδος, βλάξ, μάγος, οχλαγωγός, επαιοδός, αστρολόγος, μάντις, θηρεπωδός, λώταξ, περιάμματα ποιών, περικαθαίρων, οιωνιστής, συμβολοδείκτης, παλμών ερμηνεύς, φυλαττόμενος εν συναντήσει λώβας όψεως ή ποδών ή ορνίθων ή γαλών ή επιφωνήσεων ή παρακροαμάτων συμβολικών, χρόνων δοκιμαζέσθωσαν, δυσέκνιπτος γάρ η κακία, παυσάμενοι ούν προδεχέσθωσαν μη πειθόμενοι δε αποβαλλέσθωσαν.

Δια την αντιγραφη

Αστρολόγος του 2007, ευτυχώς