26.11.09

Χρονια Πολλα στην Στελλα

Οι ποιητές και οι εγκληματίες μένουν στο σκοτάδι

Η Τζένη Μαστοράκη δεν μας έχει συνηθίσει σε δημόσιες εμφανίσεις. Ετσι, στην προχθεσινή εκδήλωση, που έγινε προς τιμήν της, είχε την ευκαιρία να τη δουν και να την ακούσουν οι φανατικοί της ποίησής της, που δεν είναι λίγοι.

«Η δύναμη των ποιημάτων μεγαλώνει με την απαγόρευση», γύρισε πίσω στα χρόνια της δικτατορίας η Τζένη Μαστοράκη. «Κι εμείς μεθύσαμε με απαγορευμένα βιβλία, ταινίες και ιδέες» «Η δύναμη των ποιημάτων μεγαλώνει με την απαγόρευση», γύρισε πίσω στα χρόνια της δικτατορίας η Τζένη Μαστοράκη. «Κι εμείς μεθύσαμε με απαγορευμένα βιβλία, ταινίες και ιδέες» Η συνάντηση αυτή στο Μέγαρο Μουσικής, που έγινε στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Megaron Plus», ανήκε στον κύκλο «Η ποιητική γενιά του '70». Στην αρχή, η Τζένη Μαστοράκη προσπάθησε να βρει αναλογίες του ποιητή με τον εγκληματία, πατώντας στο κείμενο «Εγκώμιο του εγκλήματος», του Καρλ Μαρξ, που έχει μεταφράσει η ίδια.

«Ο εγκληματίας παράγει την αίσθηση του ηθικού και του τραγικού κι έτσι συμβάλλει στη διακίνηση των αισθητικών συγκινήσεων του κοινού, αφού μέσ' απ' αυτόν, τον εγκληματία, γεννιέται η τέχνη, η λογοτεχνία, οι μεγάλες τραγωδίες σαν τον "Οιδίποδα" και τον "Ριχάρδο τον Τρίτο"», γράφει ο Μαρξ. Και η Τζένη Μαστοράκη σχολίασε το απόσπασμα: «Οι δυο τους, ποιητής και εγκληματίας, μπορεί να έχουν, τελικά, κάτι κοινό; Ας πούμε: ποιήματα και εγκλήματα είναι προϊόντα μιας διπλής ζωής. Δεν εννοώ τίποτα θεαματικό. Κάτι σαν: άλλη δουλειά το πρωί και άλλη το βράδυ. Ποιήματα και εγκλήματα τρέφονται συνήθως από το νυχτερινό κομμάτι μιας ζωής. Ή, πάντως, απ' το πιο ερημικό. Οι ποιητές και οι εγκληματίες μένουν στο σκοτάδι. Σπάνια γίνονται διάσημοι».

Ο ποιητής, ο οποίος τη σφράγισε διά παντός, ήταν ο Διονύσιος Σολωμός: «Τον Σολωμό τον υπεραγαπώ, αλλά: με όλο το δέος που του πρέπει. Τον αγαπώ για τα φαντάσματά του, για τη σπαραγμένη γλώσσα του, για τα νεκρά κορίτσια, που έχει τραγουδήσει. Αλλά, κακά τα ψέματα: για όποιον γράφει, ο Σολωμός δεν είναι, δεν μπορεί να είναι "έμπνευση". Είναι τρόμος», είπε.

Η Τζένη Μαστοράκη, η οποία διαμορφώθηκε ως ποιήτρια στις δεκαετίες του '60 και του '70, γύρισε πίσω, σ' εκείνα τα χρόνια, στα οποία περίσσευε η απαγόρευση, λόγω της δικτατορίας: «Η δύναμη των ποιημάτων μεγαλώνει με την απαγόρευση. Την απαγόρευση τη γνωρίσαμε πολύ νέοι. Πρώτα μέσα στις αυστηρές μας οικογένειες, κι έπειτα καθολικότερα, σαρωτικά, ξυπνώντας μια μέρα μέσα σε μια στρατιωτική δικτατορία. Εμείς, τι άλλο να κάναμε; Μεθύσαμε μ' όλα τα απαγορευμένα: βιβλία, ταινίες και ιδέες και κάπως έτσι πάνω-κάτω νιώσαμε την ανάγκη ν' αποκτήσουμε έναν δημόσιο λόγο».

Παραδέχθηκε με μια χειρονομία γενναιοδωρίας ότι η γενιά της «έβγαλε ωραίους ποιητές, αγόρια και κορίτσια εκείνου του καιρού. Καθένας μίλησε από την αρχή με μια εντελώς δική του φωνή, κι ωστόσο κοινή καταγωγή μας θα είναι πάντα ο πλούτος που μοιραστήκαμε στο ξεκίνημά μας».

Ομως, δεν ήταν αυτόφωτη, καθώς μαθήτεψε, όπως είπε, στη «γενναιοδωρία των μεγάλων συγγραφέων, που μας αγκάλιασαν σαν να 'μαστε σχεδόν ισότιμοι, και των μεγάλων εκδοτών, που τότε πίστευαν στη δύναμη των ποιημάτων». Ανέφερε από τους εκδότες, τη «μυθική ομορφογυναίκα» Νανά Καλλιανέση του «Κέδρου» -ήταν τον Νοέμβριο του '71 όταν εξέδωσε την πρώτη συλλογή της «Διόδια»- και από τους συγγραφείς, τον Ρίτσο, τον Αναγνωστάκη, τον Αλεξάνδρου και τον Πατρίκιο.

Μία από τις τελευταίες αναφορές της στην αυτοβιογραφία της, ήταν αποκαλυπτική. Ξεκαθάρισε ότι γράφει «πάντα με τα χέρια στα πλήκτρα». Για μιαν εικοσαετία, από τα είκοσι ώς τα σαράντα της, δακτυλογραφούσε τα ποιήματά της σε μια ηλεκτρική γραφομηχανή. Και περιέγραψε πώς ένιωσε μπροστά στον πρώτο της υπολογιστή: «Τα πλήκτρα ήταν άβολα, δεν είχε σιδερένια γράμματα, που να χτυπάνε με φόρα στο χαρτί», είπε. «Ολα μου έφταιγαν. Και πιο πολύ η οθόνη. Δεν άντεχα να γράψω τίποτα και να το δω να φέγγει σ' όλο το δωμάτιο».

Φωτογραφίες σε ρόλο αναλγητικού

Η αγάπη κάποτε πληγώνει αλλά κάποιες φορές μπορεί και να απαλύνει το φυσικό πόνο. Τουλάχιστον, αυτό υποστηρίζουν δύο νέες επιστημονικές έρευνες. Σύμφωνα με τις συγκεκριμένες μελέτες, τα συναισθήματα αγάπης που νιώθει ένας άνθρωπος - κοιτώντας μια φωτογραφία ή απλώς φέρνοντας στη σκέψη του εκείνους που αγαπά - μπορούν να λειτουργήσουν αντισταθμιστικά για τα συναισθήματα πόνου.

Μάλιστα, όπως αναφέρουν οι ερευνητές, με τον τρόπο αυτό ο άνθρωπος δείχνει να αντέχει περισσότερο τον πόνο.

H πρώτη έρευνα, με επικεφαλής την καθηγήτρια ψυχολογίας Ναόμι Αϊζενμπέργκερ του Τμήματος Ψυχολογίας του πανεπιστημίου UUCLA, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Psychological Science. Σε αυτήν, επιστήμονες πραγματοποίησαν πειράματα, ασκώντας πόνο στο μπράτσο 25 γυναικών εθελοντριών. Κάθε μια από αυτές κρατούσε το χέρι του αγαπημένου της, ενός άγνωστου ξένου ή απλώς έσφιγγε μια μπάλα. Οι γυναίκες ανέφεραν αισθητά λιγότερο πόνο όταν κρατούσαν το χέρι του φίλου τους σε σχέση με τις άλλες δύο περιπτώσεις.

Σε άλλα πειράματα, οι επιστήμονες άσκησαν πόνο ενώ έδειχναν στις εθελόντριες μια εικόνα του αγαπημένου τους, ενός ξένου άνδρα ή μιας καρέκλας. Και σε αυτές τις περιπτώσεις, οι γυναίκες ανέφεραν λιγότερο πόνο, όταν έβλεπαν τη φωτογραφία του φίλου τους από ό,τι τις άλλες εικόνες.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, από τα εν λόγω πειράματα προκύπτει ότι όταν βιώνουμε μια οδυνηρή σωματική ή ψυχολογική εμπειρία και δεν μπορούμε να πιάσετε το χέρι ενός αγαπημένου σας προσώπου, ακόμα και μια φωτογραφία του θα βοηθήσει για τον μετριασμό του πόνου.

Εξάλλου, σύμφωνα με δεύτερη συναφή έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PNAS της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ, ερευνητές του πανεπιστημίου του Μόντρεαλ στον Καναδά, με επικεφαλής τον Ματιέ Ρόι, έδειξαν ότι η δύναμη του νου μπορεί να επηρεάσει άμεσα την αντίληψη του πόνου. Οι επιστήμονες επιβεβαιώνουν ότι τα θετικά ή αρνητικά συναισθήματα επηρεάζουν την υποκειμενική εμπειρία που έχει ένας άνθρωπος όταν πονά.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, επειδή ο πόνος γίνεται αντιληπτός πρωταρχικά από τον εγκέφαλο, μπορεί να αμβλυνθεί αν την ίδια στιγμή συνυπάρχουν θετικά συναισθήματα. Στην αντίπερα όχθη, μπορεί να ενισχυθεί, αν επικρατούν αρνητικά συναισθήματα.

Για τις ανάγκες της έρευνας, ομάδα 13 εθελοντών υποβλήθηκαν σε μικρής έντασης ηλεκτροσόκ. Παράλληλα, έβλεπαν εικόνες όμορφες όπως για παράδειγμα θαλάσσιο σκι το καλοκαίρι αλλά και άσχημες όπως για παράδειγμα μια απειλητική αρκούδα. Επιπλέον, στους εθελοντές προβάλλονταν και ουδέτερες εικόνες όπως ένα βιβλίο. Την ίδια στιγμή, η εγκεφαλική δραστηριότητά τους καταγραφόταν με μαγνητική τομογραφία λειτουργικού συντονισμού (fMRI).

Όπως διαπιστώθηκε, οι εθελοντές, όταν έβλεπαν τις ευχάριστες εικόνες, ανέφεραν λιγότερο πόνο. Αντίθετα, ο πόνος από το ηλεκτροσόκ μεγάλωνε, όταν έβλεπαν τις δυσάρεστες εικόνες.

Η ανακάλυψη επιβεβαιώνει ότι το αίσθημα του πόνου σχετίζεται άμεσα και εξαρτάται από τη γενικότερη διάθεση και συναισθηματική κατάσταση του ατόμου.

Εξάλλου, προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ανάλογα αποτελέσματα. Μια από αυτές, υποστήριξε ότι η ακρόαση μιας όμορφης μουσικής μπορεί να αμβλύνει τον πόνο.

Ακόμη, οι ερευνητές ανέφεραν ότι η νέα έρευνα δείχνει πως σε ασθενείς με πόνους είναι δυνατό να υπάρξουν αποτελεσματικές μη φαρμακευτικές παρεμβάσεις που θα απαλύνουν τον πόνο τους.ΕΝΕΤ

Ακούμε και μέσω της επιδερμίδας

Άγγιξε με να σε ακούσω

Ακούμε και μέσω της επιδερμίδας σύμφωνα με νέα έρευνα

Σημαντικό ρόλο στην ακοή διαδραματίζουν οι αισθήσεις στην επιδερμίδα. Σύμφωνα με νέα έρευνα Καναδών επιστημόνων, πέραν των ακουστικών και οπτικών ερεθισμάτων, το ανθρώπινο δέρμα συμμετέχει στη διαδικασία της ακοής.

Η μελέτη θεωρείται ότι θα βοηθήσει στη δημιουργία καλύτερων ακουστικών βαρυκοϊας. Έγινε από ερευνητές του πανεπιστημίου της Βρετανικής Κολομβίας στο Βανκούβερ υπό τον γλωσσολόγο Μπράιαν Γκικ. Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature.

Σύμφωνα με την έρευνα, πέρα από την όραση - το γνωστό "διάβασμα" των χειλιών - ακόμα και οι αισθήσεις της αφής παίζουν το δικό τους ρόλο στη διαδικασία της ακρόασης.

Για να καταλήξουν στο συγκεκριμένο συμπέρασμα, οι επιστήμονες συνέκριναν τον τρόπο που οι άνθρωποι ακούνε ήχους, οι οποίοι κατά την ομιλία συνοδεύονται από ανεπαίσθητες πνοές αέρα, σε σχέση με ήχους της ομιλίας που δεν συνοδεύονται από πνοές αέρα.

Παράλληλα, οι ερευνητές σε τακτά χρονικά διαστήματα, έστελναν μικρά ρεύματα αέρα στους εθελοντές των πειραμάτων. Οι εθελοντές την ίδια ώρα είχαν καλυμμένα τα μάτια τους, ώστε να απομονωθεί τελείως η αίσθηση της όρασης σε σχέση με την ακοή.

Όπως ανέφεραν, όταν φυσούσε το ανεπαίσθητο αεράκι, οι ακροατές συχνά άκουγαν λανθασμένα τους ψιλούς ήχους. Επιπλέον, όσοι εθελοντές δεν μπερδεύονταν από το τεχνητό αεράκι και απλώς άκουγαν τις ομιλίες, δεν έκαναν αντίστοιχα λάθη.

Μετά από σειρά πειραμάτων, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, χωρίς να το καταλαβαίνουν, οι άνθρωποι χρησιμοποιούν πληροφορίες από την αίσθηση της αφής, από κοινού με την ακοή και την όραση, για να ακούσουν μια ομιλία. Η απαλή, μη αισθητή, πνοή αέρα που συνοδεύει ορισμένες συλλαβές ή σύμφωνα, βοηθά τους ανθρώπους να ξεχωρίσουν ποιο σύμφωνο ακούνε. Αντίστοιχα, η ίδια πνοή αέρα μπορεί να τους μπερδέψει.

Η νέα έρευνα δείχνει ότι ο εγκέφαλός μας προσλαμβάνει και συνδυάζει πληροφορίες από τις πιο διαφορετικές αισθήσεις για να δημιουργήσει μια πλήρη εικόνα της του ήχου που ακούει.

Από την πλευρά του, ο Μ. Γκικ χαρακτηρίζει τους ανθρώπους "αντιληπτικές μηχανές μέσα από το σύνολο του σώματος".

Εξάλλου, προηγούμενες έρευνες έχουν μελετήσει το συναφές φαινόμενο της συναισθησίας, κατά το οποίο οι άνθρωποι βλέπουν τους ήχους και ακούνε το φως!ΕΝΕΤ

25.11.09

Χρονια Πολλα στην Astrocat

Η αστρολογικη παιδεια.....


Ωροσκοπιο της ημερας της κρισης 5/4/1761


Το 2012 θα ελθει η συντελεια του κοσμου,λενε πολλοι.Στο παρεθλον εχουν προσδιοριστει οι ημερομηνιες του τελους του κοσμου,αλλα ευτυχως ειμαστε ακομη ζωντανοι.Θα παραθεσουμε μερικα ωροσκοπια για τις πιο διασημες ημερες της κρισης.

Στις 8 Φλεβαρη του 1761,το Λονδινο σειστηκε απο τον Εγκελαδο.Ενα μηνα αργοτερα,σημειωθηκε και νεα δονηση.Τοτε ενας στρατιωτης,ο Ουιλιαμ Μπελ,βασιζομενος στους δυο αυτους σεισμους,αποφανθηκε οτι η τριτη δονηση,5 Απριλιου,θα κατεστρεφε τον κοσμο.Ο Μπελ κατεληξε στο φρενοκομειο του Μπεντλαμ.

22.11.09

Η Αση Μπιλιου για τον πλανητη Πλουτωνα

Για οσους δεν ειδαν την εκπομπη της Ασης Μπιλου για την επιδραση του πλανητη Πλουτωνα στα Ζωδια παραθετουμε μια περιληψη της εκπομπης....



.....τι ειπατε ασχετο το βιντεο,ε και αυτα που ειπε ασχετα ηταν.....αλλα μεσα απο μια σουρεαλιστικη γωνια ολα μπορουν να γινουν πραγματικοτητα,αν βεβαια πιστευεις στην δυναμικη του υποκρινομενου σαν φορεας αλλαγης του περιβαλλοντος...χωρου της αστρολογικης παιδικης χαρας της ελληνικης τηλεορασης....



γιατι ολα εχουν ενα κοινο παρανομαστη.....



.....γιαυτο μαγκες.....


...γιατι εχουμε και ενα καρμα...


Στίχοι: Λίνα Νικολακοπούλου
Μουσική: Θάνος Μικρούτσικος
Πρώτη εκτέλεση: Δήμητρα Γαλάνη

Πάρε με νύχτα, πάρε με
στων αστεριών το άρμα
να σεργιανίσω μια ψυχή
που τυραννάω καιρό

Στον κόσμο αυτό παιδεύτηκα
γιατί ήρθα μ' ένα κάρμα
το παραπέρα απ' τη ζωή
να μάθω ν' αγαπώ

Ατομική μου ενέργεια
κι ανάσα μου στα χείλη
την πρώτη ουσία, την αρχή,
σηκώστε με να δω

Όχι από περιέργεια,
μα δε χωράω στην ύλη
κι ετούτη η ψεύτρα η εποχή
την έχει για θεό

Δίνε μου, κόσμε, δίνε μου
το πιο θλιμμένο όπα
να στο γυρίσω μια στροφή
με σώμα ευγενικό

Κι αν είναι από το είναι μου
κι απ΄ την καρδιά που το 'πα
να γίνει η αγάπη προσευχή
και στάχτη το κακό

Ατομική μου ενέργεια
κι ανάσα μου στα χείλη
την πρώτη ουσία, την αρχή,
σηκώστε με να δω

Όχι από περιέργεια,
μα δε χωράω στην ύλη
κι ετούτη η ψεύτρα η εποχή
την έχει για θεό


Αντε βιβα μαγκες.....για κυκλοφορει και το μπεσελ....



ΤΕΛΟΣ?????!!!!!!

21.11.09

Αστρολογικη βιβλιοθηκη της Λιτσας Πατερας

Λιγο η κριση της αγορας στα 090,λιγο ο περιορισμος της αμοιβης απο τον πρωινο καφε,λιγο η πτωση κυκλοφοριας του περιοδικου ΑΣΤΡΟΛΟΓΟΣ,η κυρια Λιτσα Πατερα βρηκε ενα αλλο τροπο για να ενισχυσει τα οικονομικα της.Καθε μηνα στα τηλεοπτικο περιοδοκο ΤΗΛΕΘΕΑΤΗΣ θα προσφερει ενα βιβλιο καθε μηνα,100 σελιδων.Στο πρωτο βιβλιο αρχιζει με την ενοτητα ΕΧΕΤΕ ΒΡΕΙ ΤΟΝ ΑΝΔΡΑ ΤΟΥ ΠΕΠΡΩΜΕΝΟΥ ΣΑΣ?Το κειμενο στηριζεται στην θεση του Αρη.Παραθετει και μια μινι αστρολογικη εφημεριδα,για να βρειτε που εχετε τον Αρη σας.Η δευτερη ενοτητα ειναι αναλυση καθε μοιρας του Τοξοτη,με μεγαλα ερωτηματικα για τις ερμηνειες.Οπως ο αριθμος 4 τον κυβερνα ο πλανητης Ουρανος,τον αριθμο 7 κυβερνα ο πλανητης Ποσειδωνας και αλλα κουλα και κουφα.Παραγωγη του εντυπου ειναι της ΔΑΦΝΗΣ Α.Ε της εταιρειας που εκδιδει και το περιοδικο ΑΣΤΡΟΛΟΓΟΣ,εκεινο με την Λιτσα στο εξωφυλλο,για να το αγοραζουν και αυτες που δεν ξερουν γραμματα,αλλα βλεπουν την Λιτσα στον ΑΝΤ-1.Τιμη μαζι με το περιοδικο μονο 4,90 ευρωπουλα,οσο ενας εσπρεσσο στο ΚΟΛΩΝΑΚΙ,εκει που τον πινει η Λιτσα....

Ο συστημικός χαρακτήρας της γρίπης των χοίρων

  • Το πρώτο κύμα της γρίπης των χοίρων, που κατ' απαίτηση των πολυεθνικών κτηνοτροφικών εταιρειών μετονομάστηκε, για προφανείς εμπορικούς λόγους, σε «Η1Ν1» (ενώ η σιωνιστική κυβέρνηση τη βάφτισε, για... θρησκευτικούς λόγους, «γρίπη του Μεξικού»!), φαίνεται ότι τελικά έπεσε «στα μαλακά».

    Ετσι, τα θανατηφόρα κρούσματα παγκοσμίως είναι πολύ λιγότερα απ' ό,τι αναμενόταν, πράγμα, βέβαια, που δεν αποκλείει ένα δεύτερο κύμα μεταλλαγμένου ιού, με πολύ σοβαρότερες συνέπειες στο μέλλον. Παρ' όλα αυτά, η σχετική συνωμοσιολογία έχει οργιάσει, ιδιαίτερα στο Διαδίκτυο. Είναι, μάλιστα, χαρακτηριστικό ότι οι συνωμοσιολογικές αυτές «θεωρίες» έχουν εντελώς αντιφατικό χαρακτήρα.

    Ετσι, μια κατηγορία παρόμοιων θεωριών, που είχε αναπτυχθεί ιδιαίτερα την άνοιξη και το καλοκαίρι όταν ακόμη τα κρούσματα -έστω στη σχετικά ήπια σημερινή μορφή- δεν είχαν πάρει την τωρινή έκταση, υποστήριζε ότι, στην πραγματικότητα, η νέα αυτή γρίπη δεν επρόκειτο ποτέ να πάρει επικίνδυνες διαστάσεις, παρά τον σχετικό θόρυβο των ΜΜΕ. Ο προφανής στόχος της εκστρατείας αυτής που, σύμφωνα με την άποψη αυτή, στήριζαν οι πολυεθνικές φαρμακοβιομηχανίες, ήταν η δημιουργία πανικού και κατάλληλου κλίματος για να μπορέσουν οι κυβερνήσεις να δαπανήσουν δισεκατομμύρια για την αγορά κατασταλτικών αντιιικών φαρμάκων ή προληπτικών εμβολίων που, «κατά σύμπτωση», παράγει μια χούφτα πολυεθνικών εταιρειών, οι οποίες βρήκαν τρόπο να «ξελασπώσουν» από την παγκόσμια οικονομική κρίση που είχε επηρεάσει, βέβαια και αυτές. Το εύλογο συμπέρασμα ήταν, να μην εμβολιαστεί κανείς. Μια άλλη κατηγορία συνωμοσιολογικών θεωριών υποστηρίζει το ακριβώς αντίθετο, αλλά καταλήγει επίσης στο ίδιο συμπέρασμα του μη εμβολιασμού, με διαφορετική όμως αιτιολογία. Η αιτιολογία είναι ότι υπάρχει μια συνωμοσία των ελίτ, στην οποία φέρεται αναμεμιγμένος ακόμη και ο γνωστός αρχιεγκληματίας Κίσινγκερ, με στόχο την αναγκαστική μείωση του παγκόσμιου πληθυσμού και μέσον, κατά μια παραλλαγή, την ίδια τη γρίπη, την οποία προκάλεσαν οι ελίτ αυτές και, κατ' άλλη, το εμβόλιο.

    Δεν θα εξετάσω εδώ τις ανορθολογικές αυτές ανοησίες, εφόσον δεν στηρίζονται στη μόνη ορθολογική μέθοδο, δηλαδή την κατάστρωση λογικών υποθέσεων που είναι συμβατές με τα εμπειρικά στοιχεία. Εντούτοις, το φαινόμενο είναι χαρακτηριστικό μιας γενικότερης οπισθοδρόμησης προς τον ανορθολογισμό1, όπως ανέφερα και στο προηγούμενο άρθρο σε σχέση με τον ψευτο-ορθολογικό τεχνο-επιστημονικό ανορθολογισμό. Δεν είναι, λοιπόν, περίεργο ότι ο ίδιος ανορθολογισμός βασιλεύει και στις διάφορες μορφές «εναλλακτικής» ιατρικής, που εκμεταλλεύονται το άγχος ασθενών, οι οποίοι ωθούνται σε ανορθολογικές και, επομένως, αναξιόπιστες ιατρικές πρακτικές (με συνέπειες που τις πληρώνουν, συνήθως, πολύ ακριβά αργότερα) από τις ελλείψεις της ορθόδοξης ιατρικής αλλά και την παραμόρφωση της ίδιας της ιατρικής πρακτικής και έρευνας από τις δραστηριότητες των φαρμακοβιομηχανιών2. Στο ίδιο αυτό πλαίσιο της δυσπιστίας, που δημιουργούν οι δραστηριότητες των πολυεθνικών, δεν είναι επίσης περίεργη η φοβία που έχει δημιουργηθεί στο ευρύ κοινό για την αναγκαιότητα του εμβολιασμού. Φυσικά, κάθε εμβόλιο (όπως άλλωστε και κάθε φάρμακο) περικλείει κινδύνους αλλά, κατά κανόνα, οι κίνδυνοι αυτοί είναι πολύ μικρότεροι από τους κινδύνους των ίδιων των ασθενειών. Μολονότι το εμβόλιο της γρίπης, που έχει ήδη γίνει σε χιλιάδες ανθρώπους, δεν έχει παρουσιάσει σημαντικά αρνητικά βραχυπρόθεσμα αποτελέσματα μέχρι τώρα, πολλοί ανησυχούν (δικαιολογημένα) ότι ο βεβιασμένος τρόπος με τον οποίο παρασκευάσθηκε το εμβόλιο από τις πολυεθνικές μπορεί να κρύβει σοβαρούς μακροπρόθεσμους κινδύνους, που τη στιγμή αυτή είναι άγνωστοι.

    Και αυτό μας φέρνει στον συστημικό χαρακτήρα της γρίπης αλλά και στους τρόπους αντιμετώπισής της. «Συστημικό» με την έννοια όχι της... «νεωτερικότητας» ή του «δικομματισμού» (sic!) -όπως μπερδεύονται μερικοί, συνήθως στη ρεφορμιστική Αριστερά, για ευνόητους λόγους- αλλά με την έννοια της αναφοράς στο καπιταλιστικό σύστημα της οικονομίας της αγοράς και το πολιτικό του συμπλήρωμα, την αντιπροσωπευτική «δημοκρατία». Ο συστημικός αυτός χαρακτήρας επιβεβαιώνεται από τα παρακάτω:

    * Η γένεση της νέας γρίπης έχει δειχτεί ότι οφείλεται βασικά στο εντατικό αγροτικό σύστημα, στο οποίο έχει οδηγήσει η νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Οπως συμπεραίνει ειδική μελέτη, η εντατική κτηνοτροφία είναι στην καρδιά της σημερινής «πανδημίας»3. Ιδιαίτερα, όταν άλλη μελέτη στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου επιβεβαίωσε πριν από λίγους μήνες την ύπαρξη συνδετικού κρίκου μεταξύ χοίρων και του ανθρώπινου ιού της γρίπης4. Οι συνθήκες που δημιούργησε η εντατική κτηνοτροφία σήμαιναν, για παράδειγμα, ότι ενώ το 1965 υπήρχαν 53 εκατ. χοίρων σε πάνω από 1 εκατ. αμερικανικές φάρμες, σήμερα κυριολεκτικά πνίγονται στα «κλουβιά» των 65.000 αγροεπιχειρήσεων 65 εκατ. χοίροι, με αδυνατισμένα ανοσοποιητικά συστήματα5 -σε μία από τις οποίες, τη Smithfields (η οποία «τυχαίνει» να είναι η μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγός χοιρινού κρέατος στον κόσμο και διαβόητη για τις οικολογικές παραβάσεις της), ξεκίνησε η γρίπη στα σύνορα Μεξικού-ΗΠΑ.

    * Η εξάπλωση της γρίπης έχει απόλυτη σχέση με τα συμφέροντα της τουριστικής βιομηχανίας και των αεροπορικών εταιρειών. Ετσι, ενώ τα πρώτα συμπτώματα της γρίπης εμφανίστηκαν στο Μεξικό τον Φεβρουάριο, πέρασαν δύο μήνες πριν η μεξικανική ελίτ τα ανακοινώσει στον ΠΟΥ, για να μη ζημιωθεί η τουριστική της βιομηχανία. Αλλά και όταν τα ανακοίνωσε, δεν ελήφθη κανένα μέτρο περιορισμού ή και διακοπής των πτήσεων στις πληγείσες περιοχές, για να μη θιχτούν τα συμφέροντα του τουριστικού κλάδου και των αερομεταφορέων, ενώ η Κύπρια επίτροπος Υγείας της Ε.Ε. αποδοκιμάστηκε από την υπόλοιπη Κομισιόν όταν τόλμησε να αναφέρει κάτι τέτοιο. Το αποτέλεσμα ήταν, η μέσα σε 12 μέρες εξάπλωση της γρίπης σε άλλες τόσες χώρες και σήμερα δεν υπάρχει σχεδόν χώρα στον κόσμο που δεν έχει πληγεί.

    * Η αντιμετώπιση της γρίπης γίνεται με τρόπο που προωθεί άμεσα τα συμφέροντα των φαρμακοβιομηχανιών. Ετσι, ακόμη και στο στάδιο αυτό του πρώτου κύματος και των ήπιων συμπτωμάτων, τα μεν προληπτικά μέτρα (πέρα από τα εμβόλια) αγνοούνται6, τα δε υπόλοιπα μέτρα (εμβόλια, αντιιικά φάρμακα κ.λπ.) χορηγούνται αφειδώς, χωρίς οι ιατρικές υπηρεσίες να περιμένουν καν την τυχόν επιδείνωση της κατάστασης από την εμφάνιση νέου κύματος με ένα μεταλλαγμένο ιό, που πράγματι θα έκανε αναγκαία την άμεση μαζική χρήση τους.

    Συμπερασματικά, η σημερινή παγκόσμια κρίση7 δεν σημαίνει μόνο μια πολυδιάστατη κρίση που εκτείνεται από το οικονομικό στο πολιτικό πεδίο και από το οικολογικό στο κοινωνικό, αλλά και μια σοβαρή βιολογική κρίση, που εκδηλώνεται με τη δραματική επιδείνωση της δημόσιας υγείας, ως συνέπεια του θανάσιμου εναγκαλισμού της από τις πολυεθνικές φαρμακοβιομηχανίες, και της πλανητικής καταστροφής που επιφέρει το εντατικό αγροτικό σύστημα, το οποίο συμβάλλει σημαντικά στην αναπαραγωγή της καταναλωτική κοινωνίας.

    http://www.inclusivedemocracy.org/fotopoulos/

    1. Βλ. Θρησκεία, Αυτονομία, Δημοκρατία, (Ελ. Τύπος, 2000)

    2. Johann Hari, «Drug companies are the biggest funders of university research - and they want a return», Independent, 17/11/2009

    3. Felicity Lawrence, «The pigs' revenge», Guardian, 2/5/2009 & Eat Your Heart Out: Why the Food Business is Bad for the Planet and Your Health (Penguin, 2008)

    4. Debora MacKenzie, consultant, «Pork industry is blurring the science of swine flu», New Scientist, 30/4/2009

    5. Mike Davis, «The swine flu crisis lays bare the meat industry's monstrous power», Guardian, 27/4/2009

    6. βλ. Δρ Π. Κουμεντάκη, Γρίπη Η1Ν1 (Κουκκίδα, 2009)

    7. βλ Τ. Φωτόπουλος, Η παγκόσμια Κρίση, η Ελλάδα και το Αντισυστημικό Κίνημα (Κουκκίδα, 2009)

Από τον Δημήτριο Γούναρη στην Ντόρα και τον Αντώνη

Στις 31 Μαΐου 1915 κατήλθε για πρώτη φορά στις εκλογές το νέο υπό τον Δημήτριο Γούναρη Κόμμα των Εθνικοφρόνων, «ο πυρήν του οποίου είχε συγκροτηθεί προ τριών ετών εις την φιλικήν συγκέντρωσιν της Γαστούνης».

Δημήτριος Γούναρης Δημήτριος Γούναρης Το Κόμμα των Εθνικοφρόνων έμελλε να αποτελέσει τον κεντρικό πυρήνα πέριξ του οποίου συνασπίστηκε βαθμιαία η αποκαλούμενη Δεξιά που αυτοπροσδιοριζόταν τότε ως φιλοβασιλική και αντιβενιζελική.

Στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920, που αποτέλεσαν δυσάρεστη έκπληξη για τον Ελευθέριο Βενιζέλο, η «Ηνωμένη Αντιπολίτευσις», που ο κεντρικός πυρήνας της υπήρξε το Κόμμα των Εθνικοφρόνων, που μετονομάστηκε τότε σε «Λαϊκόν Κόμμα», κατήγαγε μεγάλη νίκη.

Τον Νοέμβριο του 1922, με την εκτέλεση των έξι -ανάμεσά τους και του πρώην πρωθυπουργού Δημητρίου Γούναρη, αρχηγού του Λαϊκού Κόμματος- που θεωρήθηκαν υπεύθυνοι για τη Μικρασιατική Καταστροφή με απόφαση του «Εκτάκτου Επαναστατικού Στρατοδικείου», φάνηκε ότι ορφάνεψε η αντιβενιζελική παράταξη.

Διάδοχος του Δημητρίου Γούναρη στην ηγεσία του Λαϊκού Κόμματος αναδείχτηκε ο στενός του φίλος και συμφοιτητής στη Γοτίγγη της Γερμανίας, ο δικηγόρος Παναγής Τσαλδάρης.

Στις εκλογές του Ιανουαρίου 1936, το ΚΚΕ, υπό τη μορφή του «Παλλαϊκού Μετώπου», κέρδισε περί το 5,8% των ψήφων, και την άνοιξη της ίδιας χρονιάς ο Τσαλδάρης εξέφρασε την ανησυχία του δεξιού κόσμου δηλώνοντας ότι «δεν υπάρχουν πλέον δημοκρατικοί και βασιλικοί, βενιζελικοί και αντιβενιζελικοί. Υπάρχει από την μια πλευράν η μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού, η οποία εμμένουσα εις τας μακραίωνας εθνικάς παραδόσεις και πιστεύουσα εις τα σύμβολα της πατρίδος, της θρησκείας, της οικογενείας και της ηθικής παρακολουθεί ταυτοχρόνως την εξέλιξιν των συνθηκών της ζωής μη αποστέργουσα την πρόοδον και τα εκ ταύτης αγαθά. Από την άλλην πλευράν υπάρχει η μειοψηφία, η έχουσα ως σημαίαν την κοινωνικήν ανατροπήν, το ποδοπάτημα των ιερών της φυλής μας συμβόλων, την διάλυσιν της οικογενείας...». Ας σημειωθεί ότι στις εκλογές του 1936 το Λαϊκό Κόμμα είχε έρθει πρώτο στον χώρο της αντιβενιζελικής δεξιάς παράταξης με 22,1% των ψήφων.

Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου 1936 ανέκοψε την κοινοβουλευτική ζωή. Ακολούθησαν ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος και η Κατοχή της Ελλάδας.

Τον Μάρτιο του 1946, στις πρώτες κοινοβουλευτικές εκλογές μετά την απελευθέρωση, η Ηνωμένη Παράταξις Εθνικοφρόνων, που βασική της συνιστώσα ήταν το Λαϊκό Κόμμα, κέρδισε το 55,16% των ψήφων.

Από τους 206 βουλευτές που εξέλεξε η ΗΠΕ, οι 156 ανήκαν στο Λαϊκό Κόμμα, του οποίου νέος πρόεδρος εξελέγη ο Κωνσταντίνος Τσαλδάρης, ανιψιός του Παναγή.

Τον Σεπτέμβριο του 1947 ο Τσαλδάρης, προς χάρη της «εθνικής ενότητας» αποδέχτηκε κυβέρνηση συνεργασίας Λαϊκών - Φιλελευθέρων, ύστερα από αμερικανικές πιέσεις, με πρωθυπουργό τον Θ. Σοφούλη και τον ίδιο αντιπρόεδρο και υπουργό Εξωτερικών, για την καλύτερη αντιμετώπιση του «κομμουνιστικού κινδύνου».

Στις 30 Αυγούστου 1949, ενώ τελείωνε η εμφύλια σύγκρουση στα πεδία των μαχών, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής τόνισε σε Αμερικανό εκπρόσωπο ότι το Λαϊκό Κόμμα στο οποίο ανήκε λειτουργούσε μ' έναν αναχρονιστικό τρόπο υπό τον Κ. Τσαλδάρη. Το φθινόπωρο του 1946 ο Καραμανλής είχε αναλάβει το υπουργείο Εργασίας σε κυβέρνηση Τσαλδάρη.

Ο εμφύλιος πόλεμος είχε συμβάλει στη σημαντική άνοδο του ελληνικού στρατιωτικού κατεστημένου και ο στρατάρχης Παπάγος φιλοδοξούσε να ηγηθεί της Δεξιάς.

Μετά την αναγγελία των εκλογών της 9ης Σεπτεμβρίου 1951, ο Παπάγος ανακοίνωσε την κάθοδό του στις εκλογές με το νεοϊδρυθέν κόμμα του τον Ελληνικό Συναγερμό.

Ο Ελληνικός Συναγερμός κέρδισε το 36,53% των ψήφων αποψιλώνοντας το Λαϊκό Κόμμα, που κέρδισε μόνο το 6,6%.

Οι εκλογές της 16ης Νοεμβρίου 1952 έδειξαν την ολοσχερή σχεδόν προσχώρηση των ψηφοφόρων της Δεξιάς στον Ελληνικό Συναγερμό (49,22% των ψήφων), που συνεργάστηκε και με πολιτικούς του Κέντρου, και τη σχεδόν εξαφάνιση του Λαϊκού Κόμματος (1,05%).

Μετά τον θάνατο του Παπάγου, στα τέλη του 1955, πρωθυπουργός της χώρας ανέλαβε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής που αμέσως θέλησε να βάλει την προσωπική του σφραγίδα δημιουργώντας ένα νέο δεξιό κόμμα, την Εθνικήν Ριζοσπαστικήν Ενωσιν (ΕΡΕ) που συγκέντρωσε το σύνολο σχεδόν των ψηφοφόρων της παράταξης.

Ο Καραμανλής, όπως και ο Παπάγος, θα έρθει σε αντίθεση με το παλάτι, έτσι που για πρώτη φορά στη μεταπολεμική Ελλάδα θ' αρχίσει να παρουσιάζεται και στον χώρο της Δεξιάς μια κριτική ματιά προς τον βασιλικό θεσμό.

Μετά τη νίκη της Ενώσεως Κέντρου στις 3 Νοεμβρίου 1963, ο Καραμανλής θα αναχωρήσει για το Παρίσι, αναθέτοντας την αρχηγία της ΕΡΕ στον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, με τον οποίο έχει αποκτήσει συγγενικό δεσμό αφού έχει παντρευτεί την ανιψιά του Αμαλία.

Ο Π. Κανελλόπουλος, μαζί με άλλα ηγετικά στελέχη της ΕΡΕ, θα συλληφθεί από τη στρατιωτική δικτατορία την 21η Απριλίου 1967.

Στις 23 Ιουλίου 1974 κατέρρευσε η στρατιωτική δικτατορία και τις πρωινές ώρες της επομένης ο Κ. Καραμανλής επέστρεψε από το Παρίσι για ν' αναλάβει την πρωθυπουργία της χώρας.

Η νέα πολιτική πραγματικότητα απαιτεί ένα νέο πρόσωπο της Δεξιάς που ν' ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των καιρών.

Στις 4 Οκτωβρίου της ίδιας χρονιάς ο Καραμανλής ιδρύει τη Νέα Δημοκρατία, που φιλοδοξεί να κερδίσει τους παλιούς ψηφοφόρους της Δεξιάς αλλά και να διεισδύσει στον χώρο του Κέντρου. Επί των ημερών Καραμανλή, γίνεται δεκτός στο νέο κόμμα και ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης.

Μετά τη μετάβασή του στην Προεδρία της Δημοκρατίας, τον Μάιο του 1980, πρόεδρος της Ν.Δ. και πρωθυπουργός αναλαμβάνει ο Γεώργιος Ράλλης. Αλλά η σκιά του Κ. Καραμανλή εξακολουθεί να δεσπόζει πάνω από το κόμμα που ίδρυσε και αυτό συμβαίνει ακόμα και σήμερα.

Η νίκη του ΠΑΣΟΚ στις εκλογές του Οκτωβρίου 1981 οδήγησε τη Ν.Δ. σε ανάδειξη νέου αρχηγού, του Ευάγγελου Αβέρωφ.

Το καλοκαίρι του 1984 ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης γίνεται ο νέος αρχηγός της Ν.Δ., στον οποίο αντιπαρατίθεται σε μια κρυφή διαμάχη η παλιά φρουρά του κόμματος.

Το 1990 ο Μητσοτάκης κέρδισε τις εκλογές και σχημάτισε κυβέρνηση. Αλλά τον Ιούνιο του 1993 ο Αντώνης Σαμαράς, σε έντονη διαφωνία με τον πρωθυπουργό, αποχώρησε από τη Ν.Δ., γεγονός που θα προκαλέσει την πτώση της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Το ΠΑΣΟΚ κερδίζει τις εκλογές που ακολουθούν. Ο Μητσοτάκης παραιτείται και νέος πρόεδρος της Ν.Δ. εκλέγεται ο Μιλτιάδης Εβερτ.

Τον Μάρτιο του 1997 νέος πρόεδρος εκλέγεται, ο ανιψιός του ιδρυτή της Ν.Δ., Κώστας Καραμανλής, που είχε και τη μεγαλύτερη θητεία σ' αυτό το πόστο -επί 12 και πλέον χρόνια μέχρι πρόσφατα.

Τώρα τα ξίφη τους διασταυρώνουν δύο κύριοι αντίπαλοι, ο Αντώνης Σαμαράς και η Ντόρα Μπακογιάννη, και δεν θ' αργήσουμε να μάθουμε το αποτέλεσμα.

Ο πρώτος θεωρείται ή παρουσιάζεται ως εκφραστής της καραμανλικής γενικά παράδοσης, ενώ στη δεύτερη αποδίδεται από τους αντιπάλους της ο τίτλος της συνεχίστριας της μητσοτακικής παράδοσης, αν και η ίδια το αρνείται πεισματικά. *

Homo violens: η τυφλή βία είναι γένους αρσενικού

Οι εκδηλώσεις της ανθρώπινης επιθετικότητας και βίαιης συμπεριφοράς είναι παντού αισθητές και επηρεάζουν όλες τις πτυχές της ατομικής και συλλογικής ζωής μας. Από την κακοποίηση των παιδιών από τους γονείς τους μέχρι την ωμή και αυθαίρετη βία που ασκούν τα «όργανα της τάξης» στους πολίτες· από τη συναισθηματική βία που ασκείται στους χώρους εργασίας και τα σχολεία μέχρι τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα πολέμου, η βίαιη συμπεριφορά ήταν και είναι πανταχού παρούσα στην ανθρώπινη ιστορία.

Οταν ένας άνθρωπος, κατά κανόνα άνδρας, εκδηλώνει μια τόσο απάνθρωπη και αντικοινωνική συμπεριφορά, το κάνει συνειδητά ή μήπως «εξαναγκάζεται» παρά τη βούλησή του; Και όποτε συμβαίνει αυτό -και συμβαίνει πολύ συχνά- ο «εύφρων άνθρωπος» (Homo sapiens) μπορεί να θεωρείται υπεύθυνος για τις πράξεις του «βίαιου ανθρώπου» (Homo violens) που κρύβει μέσα του;

Καθημερινά διαβάζουμε στον Τύπο για τα πιο αποκρουστικά εγκλήματα: βιασμούς γυναικών ή ανηλίκων, κακοποίηση παιδιών στο σχολείο από συμμαθητές τους, δολοφονίες συνανθρώπων μας για λίγα ευρώ, τυφλές τρομοκρατικές ενέργειες με πολλά αθώα θύματα.

Το να αποδίδουμε τέτοιες εγκληματικές πράξεις στη γενικευμένη παρακμή των ηθικών αξιών ή στην πλήρη απαξίωση του θεσμού της οικογένειας αποτελεί μια προφανή αλλά, δυστυχώς, ελάχιστα διαφωτιστική αντίδραση, η οποία το μόνο που πετυχαίνει είναι ίσως να μας καθησυχάζει ψυχολογικά: η βίαιη συμπεριφορά αφορά πάντα τους άλλους και ποτέ εμάς τους ίδιους. Πάντως, το γεγονός ότι οι περισσότεροι από εμάς καταφεύγουν σε τέτοιες απλοϊκές και μονομερείς «εξηγήσεις» οφείλεται προφανώς στην εγγενή πολυπλοκότητα και στην άκρως ανησυχητική επιρροή της βίας στη ζωή μας. Στην πραγματικότητα όλοι κατά βάθος γνωρίζουμε ότι είναι αδύνατον να αποδοθεί η βίαιη συμπεριφορά σε μία και μόνο αιτία!

Αντίθετα, οι περισσότερες εκδηλώσεις ανθρώπινης βίας προκύπτουν από τη σύμπραξη πολλών παραγόντων, ενδογενών και εξωγενών: για να εκδηλώσει ένα άτομο ενδογενή γενετική ή νευροψυχολογική προδιάθεση στη βία πρέπει να συντρέχουν και κάποια εξωτερικά αίτια -παιδικές τραυματικές εμπειρίες, έκθεση σε ενδοοικογενειακή βία, μεγάλη κοινωνική καταστολή, έντονη επαγγελματική αβεβαιότητα κ.ο.κ.- τα οποία είναι συνήθως απαραίτητα για να πυροδοτηθεί η αλυσωτή αντίδραση που οδηγεί στην εξωτερίκευση της βίας.

Χωρίς καμία πρόθεση να «νομιμοποιήσουμε» την όποια προσφυγή στη βία, έχει, πιστεύουμε, εξαιρετικό ενδιαφέρον το πώς η σύγχρονη επιστήμη επιχειρεί στις μέρες μας να διαφωτίσει ένα τόσο περίπλοκο βιοψυχολογικό και, ταυτόχρονα, κοινωνικό φαινόμενο. Με δεδομένο μάλιστα το τεράστιο κοινωνικό ενδιαφέρον του θέματος, δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει ότι έχει σημειωθεί, τα τελευταία χρόνια, σημαντική πρόοδος στην επιστημονική διερεύνηση της ατομικής και συλλογικής βίας.

Η πιο συστηματική ψυχολογική έρευνα ξεκίνησε το 1972 από μια διεθνή επιστημονική ομάδα, η οποία τα επόμενα 34 χρόνια παρακολούθησε συστηματικά την ανάπτυξη χιλίων ατόμων και από τα δύο φύλα που γεννήθηκαν στην πόλη Dunedin της Νέας Ζηλανδίας. Τα άτομα αυτά υποβλήθηκαν σε τακτικές νευροψυχολογικές εξετάσεις από τη γέννησή τους μέχρι τα τρία τους χρόνια, κατόπιν κάθε δύο χρόνια μέχρι το 15ο έτος της ηλικίας τους και στη συνέχεια όταν συμπλήρωσαν τα 18, 21, και 32 χρόνια.

Αναλύοντας τα δεδομένα από αυτή την έρευνα, οι Τ. Moffitt και Α. Caspi κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα άτομα που εκδήλωναν κάποια αντικοινωνική συμπεριφορά συνοδευόμενη από πράξεις σωματικής βίας χωρίζονταν σε δύο ομάδες: η πλειονότητα είχε ηλικία μεταξύ 13 και 15 ετών και οι τάσεις τους για βίαιη παραβατική συμπεριφορά εξαφανίζονταν το ίδιο απότομα όπως εμφανίζονταν. Μια πολύ μικρότερη ομάδα, ωστόσο, εμφάνιζε ήδη από την παιδική ηλικία (ορισμένοι από 5 ετών!) μια ιδιαίτερα βίαιη συμπεριφορά και εξακολουθούσε σταθερά να εκδηλώνει αυτή τη συμπεριφορά ακόμη και στην ωριμότητα. Αυτή η δεύτερη ομάδα ιδιαίτερα βίαιων ατόμων όπως διαπίστωσαν αποτελούνταν σχεδόν αποκλειστικά από αγόρια. Κατέληξαν λοιπόν στο φαινομενικά παράδοξο συμπέρασμα ότι αν κάποιος ανήκει στο αρσενικό φύλο, έχει πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να εκδηλώσει την εγγενή επιθετικότητά του με βίαιο τρόπο.

Γιατί η σωματική βία είναι συνήθως ανδρική;

Πράγματι, πλήθος ψυχογραφικών και στατιστικών ερευνών επιβεβαιώνουν το μάλλον αξιοπερίεργο γεγονός ότι, σε ολόκληρο τον κόσμο, οι έφηβοι και οι νεαροί άνδρες διαπράττουν την πλειονότητα των πιο βίαιων εγκλημάτων. Σύμφωνα, μάλιστα, με τα επίσημα στοιχεία του FBI για το 2004 στις ΗΠΑ, το 90,1% από όσους συνελήφθησαν για δολοφονικές πράξεις ήταν άνδρες, ενώ το 82,1% από όσους συνελήφθησαν για βίαιες πράξεις ήταν επίσης νεαροί άνδρες.

Το γεγονός αυτό δεν σημαίνει, όπως εσφαλμένα υποστηρίζουν αρκετές φεμινίστριες, ότι οι γυναίκες εκδηλώνουν μικρότερη επιθετικότητα από ό,τι οι άνδρες. Υποδεικνύει όμως σαφώς ότι το λεγόμενο «ασθενές φύλο» επιλέγει και μαθαίνει από νωρίς να εκφράζει με τρόπο λιγότερο άμεσο και πιο συγκαλυμμένο την ιδιόμορφη -περισσότερο ψυχολογική παρά σωματική- θηλυκή βία.

Τα αίτια για αυτή τη φυλετική διαφοροποίηση στον τρόπο που εκδηλώνεται η ανθρώπινη βία είναι πολλά και θα πρέπει να αναζητηθούν τόσο στην εξελικτική μας ιστορία όσο και στα κυρίαρχα κοινωνικά πρότυπα συμπεριφοράς που τα παιδιά υποχρεώνονται να εμπεδώσουν από τη γέννησή τους. Για παράδειγμα, δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι τα περισσότερα αγοράκια πρέπει να μάθουν από νωρίς «να υπερασπίζονται διά της βίας τον εαυτό τους», ενώ τα κοριτσάκια «δεν πρέπει να παίζουν μπουνιές» αλλά να επιβάλλουν με πιο έμμεσους τρόπους τη θέλησή τους.

Πάντως, όσοι επιμένουν ότι οι νευροβιολογικοί παράγοντες παίζουν δευτερεύοντα ή και ασήμαντο ρόλο στις εκδηλώσεις της ανθρώπινης βίας στα δύο φύλα, και συνεπώς ότι αυτές καθορίζονται «σε τελευταία ανάλυση» από κοινωνικούς αποκλειστικά παράγοντες, θα πρέπει μάλλον να αναθεωρήσουν ορισμένες από τις απόψεις τους. Σήμερα, για παράδειγμα, στο δίλημμα «φύση ή ανατροφή» φαίνεται να κυριαρχεί η φύση -όμως η διαμάχη παραμένει ανοιχτή παρά την απλοϊκή ερμηνεία των πρόσφατων νευροβιολογικών κατακτήσεων.

Πράγματι, για να εξηγήσουν το γιατί οι άνδρες καταφεύγουν συχνότερα από τις γυναίκες στη σωματική βία, οι επιστήμονες επικαλούνται την τεστοστερόνη, μια τυπικά ανδρική ορμόνη. Οπως σε πολλά άλλα ζωικά είδη, έτσι και στον άνθρωπο διαπίστωσαν ότι η υψηλή συγκέντρωση τεστοστερόνης στο νευρικό σύστημα έχει ως αποτέλεσμα την εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς. Στον άνθρωπο όμως η εξάρτηση της βίαιης συμπεριφοράς από αυτή την ορμόνη είναι λιγότερο άμεση και εμφανής από ό,τι σε ζώα με λιγότερο σύνθετο νευρικό σύστημα από το δικό μας. Εντούτοις, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι οι δράστες βίαιων εγκλημάτων παρουσιάζουν σαφώς υψηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης απ' ό,τι οι δράστες λιγότερο βίαιων εγκλημάτων.

Η συγκέντρωση αυτής της ορμόνης στον εγκέφαλό μας υπόκειται σε μεγάλες διακυμάνσεις. Για παράδειγμα, στους άνδρες αυξάνεται κατακόρυφα λίγο πριν από έναν αθλητικό αγώνα. Και ενώ στους νικητές η συγκέντρωσή της παραμένει υψηλή αρκετή ώρα μετά το τέλος του αγώνα, στους ηττημένους πέφτει αμέσως κατακόρυφα. Ορισμένοι ερευνητές, μάλιστα, θεωρούν πιθανό η συχνή εμπειρία βίαιων ή απλώς συγκρουσιακών καταστάσεων μεγάλης ανταγωνιστικότητας να μεταβάλλει με σχεδόν μόνιμο τρόπο τα επίπεδα συγκέντρωσης αυτής της ορμόνης και συνεπώς να διευκολύνει την εξωτερίκευση της βίαιης συμπεριφοράς!

Πολλές άλλες έρευνες υποδεικνύουν τη σαφέστατη σχέση που όντως υπάρχει μεταξύ βίαιης συμπεριφοράς και ενός είδους μόνιμου νευροχημικού βραχυκυκλώματος. Σε πολλά άτομα που είχαν καταδικαστεί για ιδιαίτερα βίαια εγκλήματα οι νευροεπιστήμονες διαπίστωσαν την παρουσία μόνιμων ανατομικών και φυσιολογικών εγκεφαλικών αλλοιώσεων, οι οποίες εντοπίζονται κυρίως στον προμετωπιαίο φλοιό και στο βαθύτερο μεταιχμιακό σύστημα του εγκεφάλου (βλ. ειδικό πλαίσιο), εγκεφαλικές περιοχές που παίζουν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία των συγκινήσεων και στον έλεγχο των συναισθηματικών αντιδράσεων ενός ανθρώπου.

Οπως προκύπτει από πολλές και διαφορετικές μελέτες, στη λήψη και τον έλεγχο πολλών συνειδητών μας αποφάσεων και «ελεύθερων» επιλογών μας εμπλέκονται συγκεκριμένα κυκλώματα του προμετωπιαίου φλοιού, τα οποία μπορούν, όταν χρειάζεται, να καταστέλλουν (μέσω των κατάλληλων νευροχημικών σημάτων) ορισμένες περιοχές του πιο πρωτόγονου εξελικτικά μεταιχμιακού συστήματος του εγκεφάλου, και πιο συγκεκριμένα του υποθάλαμου και της αμυγδαλής, δύο δομών του μεταιχμιακού συστήματος που διαμορφώνουν τα αισθήματα φόβου, πανικού αλλά και τις βίαιες αντιδράσεις μας. Συνεπώς, κάθε διακοπή ή αλλοίωση -εξαιτίας ενός τραύματος, μιας γενετικής μετάλλαξης- της φυσιολογικής επικοινωνίας μεταξύ του αρχαιότερου μεταιχμιακού συστήματος και του πιο εξελιγμένου προμετωπιαίου φλοιού πιθανά να καθιστά το άτομο παντελώς ανίκανο να ελέγχει συνειδητά τις συναισθηματικές του αντιδράσεις!

Οσο μάλιστα νωρίτερα στη ζωή ενός ανθρώπου διακόπτεται, από κάποια ασθένεια ή τραύμα, αυτό το αμφίδρομο κανάλι επικοινωνίας και ελέγχου του «ανώτερου» μετωπιαίου φλοιού με τις κατώτερες δομές του μεταιχμιακού συστήματος τόσο δραματικότερες είναι οι συνέπειες. Αυτό το αναμφισβήτητο γεγονός επιβεβαιώνεται από διάφορες κλινικές παρατηρήσεις σε ασθενείς με σοβαρά νευρολογικά προβλήματα, καθώς και από τις ενδελεχείς καταγραφές, μέσω τομογραφίας εκπομπής ποζιτρονίων (ΡΕΤ), της λειτουργίας του εγκεφάλου φυλακισμένων δολοφόνων ή των ιδιαίτερα βίαιων ατόμων.

Από τις τρισδιάστατες απεικονίσεις της λειτουργίας του εγκεφάλου των φυλακισμένων ο διάσημος Αμερικανός νευρολόγος Adrian Raine διαπίστωσε την παρουσία σημαντικών διαφορών ανάμεσα στους κρατουμένους που είχαν διαπράξει το φόνο αυθόρμητα, υπό την επήρεια μεγάλου θυμού ή έντονης συναισθηματικής εμπλοκής, και στους ψυχρούς επαγγελματίες δολοφόνους οι οποίοι είχαν προσχεδιάσει λεπτομερώς και είχαν διαπράξει το έγκλημα χωρίς καμία συναισθηματική εμπλοκή. Στην πρώτη περίπτωση, των «θερμών» δολοφόνων, διαπίστωσε μια εμφανώς μειωμένη και ανεπαρκή λειτουργία του προμετωπιαίου φλοιού του εγκεφάλου τους, ενώ αντίθετα τα επίπεδα λειτουργίας του προμετωπιαίου φλοιού των «ψυχρών» δολοφόνων ήταν απολύτως φυσιολογικά!

Ετσι, σήμερα η διαζευκτική περιγραφή που αντιπαραθέτει τη φύση-βιολογία στην ανατροφή-πολιτισμό, απ' ό,τι φαίνεται κλίνει μάλλον προς τη φύση-βιολογία, εισάγοντας μια «νέα» αντίληψη και περιγραφή που τείνει να «βιολογικοποιεί» κάθε ανθρώπινη συμπεριφορά, αναζητά δηλαδή αποκλειστικά στα γονίδια και, πιο πρόσφατα, στις εγκεφαλικές δομές όλες τις εξηγήσεις της ανθρώπινης φυσιολογικής και παραβατικής συμπεριφοράς. Συνεπώς, τα αίτια των σοβαρών κοινωνικών και ιστορικών αδιεξόδων του πολιτισμού μας θα πρέπει πλέον να αναζητηθούν, να εξηγηθούν και ίσως να «θεραπευτούν» από την έρευνα των νευροβιολογικών προϋποθέσεων της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Αυτή η προσέγγιση κυριαρχεί πλέον και στην έρευνα της ανθρώπινης βίας. Η προσέγγιση αυτή, ενώ βασίζεται σε πραγματικά επιστημονικά δεδομένα, τείνει να είναι εξίσου αποσπασματική και μονομερής με την αντίθετή της, επικρατέστερη μέχρι χθες, αντίληψη που απέδιδε τα πάντα στην ανατροφή και σε εξωγενείς κοινωνιο-ιστορικούς παράγοντες. Και ενώ δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχουν βιολογικά αίτια για κάποιες ακραίες εγκληματικές συμπεριφορές, η ίδια η εγκληματικότητα δεν έχει καθόλου αποδειχθεί ότι διαθέτει σαφείς νευροβιολογικές ρίζες και ότι καθορίζεται αποκλειστικά από βιολογικά αίτια! Αντίθετα, αν κάτι έγινε σαφές από τις πρόσφατες νευροβιολογικές κατακτήσεις είναι ότι η εγκληματικότητα είναι «σχέση» και όχι «κάποιο πράγμα», είναι δηλαδή μια «τάση» και όχι ένα σαφές βιολογικό «αντικείμενο». Υπάρχουν μόνο συγκεκριμένες σχέσεις βίας μεταξύ διαφορετικών ανθρώπινων εγκεφάλων και μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών ομάδων, σχέσεις που μόνο αλληλεπιδρώντας συνδιαμορφώνουν και εξελίσσουν τον τρόπο σκέψης των εγκεφάλων μας. *

Διεισδύοντας στον εγκέφαλο ενός δολοφόνου

Από πολυάριθμες νευροβιολογικές έρευνες προέκυψε ότι κάποιες ανωμαλίες ή τραύματα στα νευρωνικά κυκλώματα του προμετωπιαίου φλοιού του εγκεφάλου μας μπορεί να επηρεάζουν δραστικά την κοινωνική μας συμπεριφορά και μας καθιστούν ανίκανους να ελέγχουμε τις συναισθηματικές μας αντιδράσεις, με αποτέλεσμα να αντιδράμε με ιδιαίτερα βίαιο και ανεξέλεγκτο τρόπο.

Για να εξηγήσουν τέτοια φαινόμενα ανεξέλεγκτης σωματικής βίας που συχνά οδηγούν σε δολοφονίες, ορισμένοι επιφανείς νευροεπιστήμονες πρότειναν τη θεωρία του «μετωπιαίου εγκεφάλου» για τον έλεγχο της βίας. Η περιοχή αυτή εμπλέκεται άμεσα στη λήψη συνειδητών αποφάσεων και στη λειτουργία της «ελεύθερης βούλησης». Αυτό το πετυχαίνει χάρη στον νευρολογικό έλεγχο που μπορεί να ασκεί ο πιο πρόσφατα εξελιγμένος μετωπιαίος φλοιός πάνω στις βαθύτερες και άρα πιο πρωτόγονες εξελικτικά εγκεφαλικές δομές, όπως είναι το μεταιχμιακό σύστημα.

Από καιρό ήταν γνωστό στους ειδικούς ότι το μεταιχμιακό σύστημα και ειδικότερα δύο δομές του, ο υποθάλαμος και η αμυγδαλή, παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη δημιουργία αισθημάτων όπως ο φόβος και η επιθετικότητα. Οταν εξαιτίας ενός τραύματος ή κάποιας ανωμαλίας διακόπτεται η επικοινωνία αυτών των δύο εγκεφαλικών δομών, το άτομο είναι ανίκανο να ελέγξει και να περιορίσει με τη βούλησή του τις εξαιρετικά βίαιες αντιδράσεις του. Αυτή η επιστημονική υπόθεση καταφέρνει να εξηγήσει τη συνήθη απίστευτη ωμότητα, την παντελή έλλειψη φόβου ή τύψεων που επιδεικνύουν ορισμένοι, αλλά όχι όλοι, δολοφόνοι.